Diş eti çekilmesi, diş etinin kök yüzeyini örten kenarının aşağı doğru kaymasıdır. Açığa çıkan kök yüzeyi hassaslaşır ve çürüğe daha açık hâle gelir. Çekilmiş doku kendiliğinden geri gelmez; öncelik ilerlemeyi durdurmak, uygun vakalarda ise cerrahi olarak örtmektir.
Diş eti çekilmesi nedir?
Dişin görünen bölümü mineyle kaplıdır; diş etinin altında kalan kök yüzeyi ise sement adı verilen daha yumuşak bir dokuyla örtülüdür. Sağlıklı düzende diş eti, bu geçiş sınırını bir yaka gibi sarar. Çekilmede yaka aşağı kayar ve sement yüzeyi ağız ortamına açılır.
Açığa çıkan bu yüzey iki nedenle sorun çıkarır. Birincisi, sement mineden çok daha yumuşaktır; fırçaya ve aside karşı dayanıklılığı düşüktür, kök yüzeyi çürüğü kolay gelişir. İkincisi, dentin kanalcıkları bu bölgede ağız ortamıyla temas hâlindedir; soğuk, tatlı ve fırça teması sinir ucuna hızla iletilir. Kişinin ilk fark ettiği şey genellikle bu sızlamadır.
Çekilme tek bir dişte de olabilir, ağzın tamamına yayılmış da. Tek bölgede sınırlı çekilme çoğunlukla mekanik bir nedene, yaygın çekilme ise periodontitis gibi bir iltihabi tabloya işaret eder. Bu ayrım tedavi planını baştan değiştirir.
Neden olur?
- Sert fırçalama — Yatay ileri geri hareket, sert kıllı fırça ve aşırı baskı diş eti kenarını yıpratır. En sık nedenlerden biridir.
- Periodontal hastalık — İltihaba bağlı destek kaybında diş eti ve kemik birlikte geriler.
- İnce diş eti yapısı — Bazı kişilerde kök yüzeyini örten kemik lamı ve diş eti doğuştan incedir. Aynı fırçalama alışkanlığı bu kişide daha hızlı kayba yol açar.
- Dişin çene kavsi dışında konumlanması — Kavisin dışına taşmış dişlerin ön yüzünde kemik desteği zaten sınırlıdır.
- Ortodontik hareket — Diş kemik sınırının dışına doğru hareket ettirildiğinde çekilme görülebilir. Tel tedavisi planlanırken doku kalınlığı bu yüzden değerlendirilir.
- Gece diş sıkma ve travmatik kapanış — Aşırı ve yön değiştiren kuvvetler diş boynunda yıpranmayı hızlandırır.
- Dudak ve dil piercingi — Metal parçanın sürekli teması, temas ettiği bölgede belirgin çekilme yapar.
- Uyumsuz protez veya kaplama kenarı — Diş eti kenarını sürekli zorlayan bir sınır bölgesel kayıp oluşturur.
Ortodontik tedavi sürecinde diş eti sağlığının nasıl korunacağı için ortodonti sayfasına, sıkma alışkanlığı için diş sıkma ve çene eklemi yazısına bakabilirsiniz.
Nasıl fark edilir?
- Dişin eskisinden uzun görünmesi, diş boyunda renk farkı olan bir bant belirmesi
- Soğuk suda, tatlıda ve fırça temasında keskin, kısa süreli sızlama
- Diş boynunda tırnakla hissedilen çentik veya oyuk
- Diş aralarında beliren üçgen boşluklar, yemek sıkışması
- Kaplama yapılmış dişlerde kenar çizgisinin görünür hâle gelmesi
Sızlamanın kaynağı her zaman çekilme olmayabilir. Çürük, çatlak ve dolgu sonrası duyarlılık benzer tarif edilir. Ayrımı diş hassasiyeti sayfasında ele aldık.
Geri gelir mi? Durdurmak ile kazanmak farkı
Bu sayfanın en kritik başlığı burası. Kaybedilen diş eti kendiliğinden yerine gelmez. Krem, gargara, macun ya da bitkisel karışımlarla dokuyu yeniden kazanmak mümkün değildir. Bu yüzden tedavi iki ayrı hedefe ayrılır ve ikisi karıştırılmamalıdır.
Durdurmak, mevcut seviyeyi korumak demektir. Nedeni ortadan kaldırarak, fırçalama tekniğini değiştirerek ve iltihabı kontrol altına alarak ulaşılır. Çekilmelerin büyük bölümünde asıl ve yeterli hedef budur. Hasta genellikle hassasiyetten şikâyetçidir; neden ortadan kalktığında ve yüzey uygun ürünlerle desteklendiğinde bu yakınma da azalır.
Geri kazanmak, açığa çıkan kök yüzeyinin cerrahi olarak yeniden örtülmesidir. Her vakada uygulanamaz. Sonucu belirleyen en önemli etken, çekilme bölgesinin komşu diş aralarındaki kemik ve doku seviyesidir. Diş araları sağlamsa örtme başarısı yüksek olabilir; ara bölgelerde de kayıp varsa elde edilecek örtü kısmi kalır. Karar muayenede, doku kalınlığı ve kayıp biçimi ölçülerek verilir ve sonuç kişiden kişiye değişir.
Diş eti çekilmesiyle gelen hastanın ilk sorusu neredeyse hep aynı: geri gelir mi? Benim ilk sorum ise farklı: bu nedene ne oldu? Fırçayı bırakma biçimini değiştirmeden yapılan bir örtme cerrahisi, aynı sonuca birkaç yıl sonra yeniden götürür.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Tedavi seçenekleri
| Yaklaşım | Ne yapılır | Uygun olduğu durum | Beklenti |
|---|---|---|---|
| Neden kontrolü ve takip | Fırçalama tekniği değiştirilir, iltihap ve travmatik kapanış giderilir, seviye kaydedilir | Sınırlı çekilme, hassasiyet ön planda | İlerlemenin durması |
| Hassasiyet giderici uygulamalar | Vernik, bonding ajanı veya kaplayıcı malzeme ile kök yüzeyinin örtülmesi | Sızlamanın günlük yaşamı zorlaştırdığı vakalar | Yakınmada azalma, tekrarlanabilir uygulama |
| Kompozit ile boyun restorasyonu | Aşınmış diş boynu bölgesi diş rengi malzemeyle doldurulur | Çentik oluşmuş, madde kaybı olan bölgeler | Yüzeyin kapanması, temizliğin kolaylaşması |
| Bağ dokusu grefti | Damaktan alınan doku, çekilme bölgesine yerleştirilerek kök yüzeyi örtülür | Diş araları korunmuş, tek veya birkaç dişte belirgin çekilme | Kısmi ya da tam örtü; sonuç değişkendir |
| Yumuşak doku kalınlaştırma | İnce diş eti bölgesine doku eklenerek direnç artırılır | Ortodonti öncesi veya ince biyotip | Yeni kayıp riskinin azaltılması |
Diş boynundaki madde kaybının kompozitle nasıl kapatıldığını kompozit dolgu sayfasında anlattık.
Greft cerrahisi nasıl yapılır?
- DeğerlendirmeÇekilme yüksekliği, diş arası kemik seviyesi ve mevcut diş eti kalınlığı ölçülür. Bölgedeki iltihap önceden giderilmiş olmalıdır.
- HazırlıkLokal anestezi uygulanır. Kök yüzeyi temizlenip düzleştirilir, greftin oturacağı yatak hazırlanır.
- Doku alımıGenellikle damak bölgesinden ince bir bağ dokusu parçası alınır. Alınan bölge dikişle kapatılır ve gerekirse koruyucu plak kullanılır.
- YerleştirmeDoku kök yüzeyine uyumlanır, üzeri komşu diş etiyle örtülerek dikişlenir.
- Dikiş alımıBelirlenen sürede dikişler alınır. Bu dönemde bölgeye fırça değdirilmez, hekimin verdiği bakım yönergesi uygulanır.
- TakipDoku olgunlaşması haftalar sürer. Renk ve kıvam uyumu zamanla oturur; seviye ölçümleri kontrol randevularında tekrarlanır.
İyileşme ve sonrası bakım
- İlk günlerde ameliyat bölgesine fırça değdirmeyin; hekiminizin verdiği gargarayı belirtilen süreyle kullanın.
- Yumuşak ve ılık besinleri tercih edin, sert ve çok sıcak gıdalardan kaçının.
- Bölgeyi dille ya da parmakla kurcalamayın; greftin ilk günlerdeki tutunması hassastır.
- Ağır egzersizi ilk günlerde erteleyin, kanamayı artırabilir.
- Sigara kullanıyorsanız iyileşme dönemi boyunca bırakmak sonucu doğrudan etkiler.
- Kontrol randevularını atlamayın; dikiş alımı ve doku takibi için gereklidir.
- Durmayan kanama
- Giderek artan şişlik veya ateş
- Dikişlerin erken açılması ve bölgede beyaz akıntı
Fırçalama tekniğinde neyi değiştirmeli?
Çekilmenin mekanik nedenli olduğu vakalarda tedavi, koltuktan çok banyoda kazanılır. Sertlik derecesi yumuşak bir fırça seçin. Fırçayı yumruk gibi değil, kalem gibi tutun; bu kavrama biçimi uyguladığınız baskıyı belirgin biçimde azaltır. Kılları diş eti sınırına kırk beş derece açıyla yerleştirin ve ileri geri sürtmek yerine küçük dairesel hareketlerle çalışın. Diş boynundan çiğneme yüzeyine doğru süpürme hareketi de uygundur.
Aşındırıcılığı yüksek beyazlatıcı macunları çekilme olan bölgelerde sürekli kullanmayın. Açıkta kalan kök yüzeyi mineden çok daha çabuk aşınır. Ayrıntılı anlatım için diş fırçalama tekniği yazısına, genel bakım düzeni için düzenli diş bakımı sayfasına bakabilirsiniz.
Riskler ve hangi durumlarda beklenir
Örtme cerrahisi her vakada aynı sonucu vermez. Diş araları kaybedilmiş, sigara kullanımı süren ya da ev bakımı düzenli olmayan kişilerde beklenti düşürülür. İşleme bağlı olarak alıcı bölgede ve doku alınan damak bölgesinde birkaç gün süren rahatsızlık, geçici hassasiyet ve renk uyumunda zaman alan bir oturma süreci görülebilir. Bazı vakalarda örtü kısmi kalır ve ikinci bir girişim gündeme gelebilir.
Kontrolsüz diyabet, kanama bozukluğu, bifosfonat kullanımı ya da baş-boyun bölgesine radyoterapi öyküsü olan hastalarda cerrahi kararı ayrı bir dikkatle ele alınır. Aktif iltihap giderilmeden greft planlanmaz. Sigara kullanımı, uygulanabilirliği en çok sınırlayan etkendir.
Sık sorulan sorular
Kaybedilmiş dokuyu yeniden oluşturmazlar. Bazı ürünler geçici rahatlama sağlayabilir ama çekilmiş seviyeyi değiştirmez. Zamanı bu ürünlerle geçirmek, nedenin sürmesi anlamına gelir.
Hayır. Ağız bakımı çok iyi olan kişilerde de mekanik nedenlerle çekilme görülebilir. Nitekim bu grupta çekilme, çoğu zaman fazla ve sert fırçalamanın sonucudur. Ayrım muayenede yapılır.
İltihaplı diş eti şiş olduğu için dişi olduğundan fazla örter. İltihap gerileyince doku sıkılaşır ve gerçek seviye görünür hâle gelir. Bu yeni bir kayıp değildir. Süreci diş taşı temizliği sayfasında anlattık.
Damak bölgesinde koruyucu plak kullanılan vakalarda ilk günlerde geçici bir alışma dönemi olabilir. Bu his genellikle kısa sürede geçer. Konuşmada kalıcı bir değişiklik beklenmez.
Diş, kemik sınırının dışına doğru hareket ettirilirse risk artar. Bu nedenle tedavi öncesinde diş eti kalınlığı değerlendirilir ve gerekiyorsa doku güçlendirme planlanır. Tedavi sırasında ağız bakımının niteliği de belirleyicidir.
Yalnız başına mekanik çekilme genellikle diş kaybına yol açmaz. Ancak çekilmeye kemik kaybı eşlik ediyorsa tablo farklıdır. Bu durumda değerlendirme diş eti tedavisi planı içinde yapılır.
Diş boyunda uzama fark ettiyseniz ya da soğukta sızlama günlük yaşamınızı etkiliyorsa beklemeyin. Erken değerlendirmede neden ortadan kaldırılabilir. Randevu sayfasından uygun bir zaman seçebilirsiniz.
Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, muayene yerine geçmez. Hangi yaklaşımın uygun olduğu; çekilmenin nedeni, doku kalınlığı ve diş arası seviyeler değerlendirildikten sonra belirlenir. Adres ve çalışma saatleri iletişim sayfasındadır.
Kaynaklar
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
