Periodontitis, diş eti iltihabının dişi çevreleyen bağ dokusuna ve çene kemiğine ilerlediği tablodur. Tedavinin amacı kaybı geri almak değil, ilerlemeyi durdurmaktır. Kök yüzeyleri cep içinde temizlenir, gerekirse cerrahi erişim sağlanır ve ömür boyu süren bir takip düzeni kurulur.
Periodontitis nedir, nasıl ilerler?
Diş, çene kemiğine doğrudan yapışık değildir. Aradaki ince bağ dokusu lifleri dişi kemiğe asar ve çiğneme kuvvetini dağıtır. Periodontitiste iltihap bu asma sistemine ulaşır, lifler çözülür ve destek kemik geriler. Diş etiyle diş arasındaki normalde sığ olan aralık derinleşerek periodontal cebe dönüşür.
Cep bir kez oluştuğunda kendi kendini besleyen bir döngü kurulur. Fırça bu derinliğe ulaşamaz, oksijenden yoksun ortam farklı bakteri gruplarının çoğalmasına uygundur, iltihap sürer ve cep daha da derinleşir. Bu yüzden periodontitis bir noktadan sonra ev bakımıyla kontrol edilemez hâle gelir.
İlerleme genellikle yavaş ve dalgalıdır. Sessiz dönemlerin ardından hızlı kayıp dönemleri gelebilir. Kayıp her dişte aynı hızda da olmaz; bir bölgede kemik seviyesi korunurken komşu bölgede belirgin gerileme görülebilir. Diş eti iltihabı aşamasında tablo geri döndürülebilirken burada hedef değişir.
Belirtileri nelerdir?
- Uzun süredir devam eden diş eti kanaması ve fırçalamayla geçmeyen koku
- Dişlerin uzamış görünmesi, kök yüzeyinin açığa çıkması
- Daha önce olmayan diş aralıklarının belirmesi, ön dişlerde yelpaze biçiminde açılma
- Isırışta değişiklik, protez veya kaplamanın eskisi gibi oturmaması
- Yemek sıkışmasının belirli bir bölgede tekrarlaması
- Diş etine bastırınca kenardan gelen akıntı
- Dişte hareketlilik, sert gıdada güvensizlik hissi
Ağrı çoğu hastada geç ortaya çıkar ve genellikle apse geliştiğinde hissedilir. Bu nedenle tanı sıklıkla başka bir nedenle yapılan muayene sırasında konur.
Teşhis nasıl konur?
Görsel muayene tek başına yeterli değildir. Üç veri birlikte değerlendirilir: cep derinliği, ataşman seviyesi ve röntgende görülen kemik seviyesi.
Periodontal sond adı verilen ölçekli ince bir alet, diş eti ile diş arasına yerleştirilir ve her dişin çevresinde birden fazla noktadan ölçüm yapılır. Sondalamada kanama olup olmadığı ayrıca kaydedilir; kanayan nokta sayısı, iltihabın aktif olup olmadığını gösteren en pratik ölçüttür. Ardından panoramik ve gerektiğinde bölgesel filmlerle kemik seviyesi görülür. Kaybın yatay mı yoksa dişin bir yüzünde dikey mi ilerlediği, cerrahi kararını doğrudan etkiler. Görüntüleme seçenekleri hakkında dijital görüntüleme sayfasında ayrıntı var.
Tedavi basamakları
- Bilgilendirme ve risk kontrolüSigara, kan şekeri düzeni ve ev bakımı konuşulur. Bu basamak atlanırsa sonraki aşamaların kalıcılığı azalır.
- Diş eti üstü temizlikGörünen birikintiler uzaklaştırılır, taşkın dolgu kenarları ve temizlenemeyen restorasyonlar düzeltilir.
- Kök yüzeyi temizliğiLokal anestezi altında, cep içindeki kök yüzeyleri küretlerle ve ince uçlarla temizlenir. Ağız genellikle bölgelere ayrılır ve birden fazla randevuda tamamlanır.
- Yeniden değerlendirmeBelirli bir iyileşme süresinden sonra cep ölçümleri tekrarlanır. Ceplerin çoğu sığlaşmışsa cerrahi gerekmeyebilir.
- Cerrahi aşamaDerin kalan bölgelerde flep ile erişim sağlanır. Uygun defektlerde rejeneratif malzeme kullanımı değerlendirilir.
- Destekleyici bakımBelirlenen aralıklarla kontrol ve temizlik. Bu aşamanın süresi yoktur; tedavinin kalıcı parçasıdır.
Küretaj ile flep operasyonu arasındaki fark
Her iki işlemin de amacı kök yüzeyini temiz ve pürüzsüz hâle getirmektir. Fark, o yüzeye nasıl ulaşıldığındadır.
| Ölçüt | Küretaj (kapalı) | Flep operasyonu (açık) |
|---|---|---|
| Erişim | Diş eti kaldırılmadan, cep içinden | Diş eti kaldırılarak kök yüzeyi doğrudan görülür |
| Uygun olduğu durum | Orta derinlikteki cepler | Derin cepler, dallanma bölgeleri, dikey kemik defektleri |
| Görüş | Dokunma duyusuna dayanır | Doğrudan görüş sağlanır |
| Dikiş | Gerekmez | Gerekir |
| İyileşme | Birkaç gün içinde günlük düzene dönüş | Dikiş alımı ve daha uzun bir toparlanma dönemi |
| Sonrasında görünüm | Diş etinde bir miktar sıkılaşma | Doku sıkılaştıkça diş boyları daha uzun görünebilir |
| Ek işlem | Genellikle yok | Uygun defektlerde greft veya membran değerlendirilebilir |
Sıralama önemlidir. Cerrahi, kapalı temizlik denenmeden gündeme gelmez. Birçok hastada yeniden değerlendirme sonrasında cerrahi ihtiyacı ortadan kalkar ya da yalnızca birkaç bölgeyle sınırlı kalır. Cerrahi gereken vakalarda süreç ağız ve çene cerrahisi başlığı altındaki genel prensiplerle yürütülür.
Hastalarıma şunu açıkça söylerim: kaybettiğimiz kemiği geri getirmeyi vaat edemem. Vaat edebileceğim şey, kaybın durdurulması için elimizdeki adımları sırayla uygulamak. Bu tedavinin başarısını belirleyen asıl kısım, ikinci yılda da kontrole gelmeniz.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Ağrı olur mu, anestezi nasıl uygulanır?
Kök yüzeyi temizliği lokal anestezi altında yapılır. İşlem sırasında hissedilen genellikle basınç ve titreşimdir. Çalışılan bölge uyuşturulduğu için ağız çeyreklere ya da yarımlara ayrılır; böylece her randevuda ağzın yalnızca bir bölümü uyuşuk kalır ve hasta rahat yemek yiyebilir.
İşlemden sonraki ilk gün diş etlerinde gerginlik, çiğnerken hafif duyarlılık ve soğuğa artmış tepki olağandır. Ağrı kesici ihtiyacı çoğu kişide sınırlıdır ve hekimin önerdiği ilaçla karşılanır. Kan sulandırıcı kullanan hastalarda ilaç düzeni önceden konuşulur; kendi başınıza ilaç kesmeyin.
Riskler ve tedaviden sonra beklenenler
- Cepler sığlaştıkça diş eti seviyesi geriler; dişler daha uzun görünebilir ve aralar belirginleşebilir.
- Kök yüzeyleri açığa çıktığı için soğuğa karşı hassasiyet artabilir. Genellikle haftalar içinde azalır.
- Uzun süredir iltihapla desteklenen bir bölgede geçici olarak hareketlilik artabilir.
- Cerrahi sonrası şişlik, morarma ve dikiş bölgesinde gerginlik görülebilir.
- İyileşme yanıtı sigara kullanımı, kontrolsüz kan şekeri ve düzensiz ev bakımıyla zayıflar.
Hassasiyetle nasıl baş edileceğini diş hassasiyeti sayfasında anlattık. Destek kemiği ileri düzeyde kaybedilmiş dişlerde ise çekim ve sonrasında boşluğun nasıl karşılanacağı konuşulur; seçenekler için implant tedavisi ve protez tedavisi sayfalarına bakabilirsiniz.
Sigara ve diyabetin etkisi
Bu iki etken, periodontitisin seyrini en çok değiştiren değiştirilebilir faktörlerdir. Sigara, diş etindeki küçük damarları daraltarak dokuya giden kanı azaltır. Sonuç iki yönlüdür: iltihabın en görünür işareti olan kanama baskılanır, iyileşme kapasitesi düşer. Sigara içen bir hastada tedavi sonrası cep sığlaşması, içmeyen bir hastaya kıyasla daha sınırlı kalır. Bırakma ya da azaltma, tedavi planının teknik bir parçasıdır.
Diyabette ilişki karşılıklıdır. Yüksek kan şekeri savunma hücrelerinin işlevini ve doku onarımını bozar, iltihap daha kolay yerleşir. Diğer yönde, ağızdaki sürekli iltihap yükü kan şekeri kontrolünü zorlaştırabilir. Bu nedenle diyabetli hastalarda tedavi planlanırken güncel HbA1c değeri istenir ve takip eden hekimle iletişim kurulur. Kan şekeri düzeni oturmadan yapılan cerrahi girişimlerde iyileşme beklenenden yavaş olabilir.
Destekleyici periodontal bakım
Aktif tedavi bittiğinde iş bitmez. Cepler sığlaşsa bile bakteri birikimi her gün yeniden başlar ve daha önce hastalık geçirmiş bir ağız yeniden aynı yola girmeye yatkındır.
- Kontrol aralığınız kişiye özel belirlenir; sigara, diyabet ve kalan cep derinlikleri bu aralığı kısaltır.
- Her kontrolde cep ölçümleri tekrarlanır, yalnızca temizlik yapılıp geçilmez.
- Ara yüz fırçası kalınlığı zamanla değişebilir; kontrolde yeniden ölçülür.
- Yeni çürükler ve dolgu kenarları aynı randevuda değerlendirilir. İlgili başlık: dolgu ve çürük tedavisi.
- Gece diş sıkma varsa çiğneme kuvveti destek dokuları zorlar; diş sıkma ve çene eklemi yazısı bu konuya ayrılmış durumda.
- Günlük bakımın niteliği, koltukta yapılan her işlemden daha belirleyicidir.
Kimlerde plan değişir?
Tedavi kimseye kapalı değildir, ancak bazı durumlarda sıralama ve zamanlama değişir. Kan sulandırıcı kullananlarda ilaç düzeni ve gerekiyorsa hastane raporu önceden koordine edilir. Kalp kapak protezi, geçirilmiş enfektif endokardit gibi durumlarda işlem öncesi koruma gerekebilir. Bifosfonat türevi ilaç kullananlarda ya da baş-boyun bölgesine radyoterapi almış hastalarda cerrahi kararı ayrı bir dikkatle ele alınır. Gebelikte aktif tedavi genellikle ertelenmez ama zamanlama ve ilaç seçimi takip eden hekimle birlikte belirlenir.
Bu nedenle ilk randevuda kullandığınız tüm ilaçların ve tanılarınızın listesini getirmenizi isteriz. Randevu sayfasından uygun bir gün ayarlayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kendiliğinden gelmez. Belirli biçimdeki dikey kemik defektlerinde rejeneratif yöntemlerle kısmi kazanım denenebilir, ancak bu her defekt için uygun değildir ve sonuç kişiden kişiye değişir. Genel hedef, kaybı durdurmak ve mevcut desteği korumaktır.
Kök yüzeyi temizliği için ağız genellikle bölgelere ayrılır ve birden fazla randevu planlanır. Sayı; cep sayısına, derinliğe ve hastanın koltukta rahat kalabildiği süreye göre değişir. Cerrahi gerekirse ek randevular eklenir.
Hareketliliğin bir bölümü iltihaba bağlı ödemden kaynaklanıyorsa azalma görülebilir. Destek kemiğin büyük bölümü kaybedilmişse hareketlilik sürer. Bu durumda komşu dişlere bağlama veya çekim seçenekleri değerlendirilir; karar filmdeki kemik seviyesine göre verilir.
Genetik yatkınlık, iltihaba verilen yanıtın şiddetini etkileyebilir. Ancak yatkınlık tek başına hastalık başlatmaz; birikinti olmadan tablo ilerlemez. Ailesinde erken diş kaybı olan kişilerde kontrol aralığının daha sık tutulması yerinde olur.
Bazı vakalarda yardımcı bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Ancak lazer, mekanik kök yüzeyi temizliğinin yerini almaz. Tedavinin omurgası birikintinin fiziksel olarak uzaklaştırılmasıdır.
Olur. İmplant çevresindeki dokular da iltihaplanabilir ve destek kemikte kayıp görülebilir. Periodontitis geçmişi olan kişilerde bu risk daha yüksektir; bu nedenle implant sonrası takip aralığı daha sık tutulur.
Etkileyen başlıklar; tedavi edilecek bölge sayısı, cep derinlikleri, cerrahi gerekip gerekmediği, ek malzeme kullanımı ve destekleyici bakımın sıklığıdır. Mevzuat gereği tanıtım metinlerinde rakam paylaşılmaz; değerlendirme muayeneden sonra yapılır.
Bilgilendirme
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır, muayene yerine geçmez. Hastalığın evresi ve uygun tedavi yaklaşımı; cep ölçümleri, kemik seviyesi ve genel sağlık durumunuz birlikte değerlendirilerek belirlenir. Adres ve saatler için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
