Dijital görüntüleme, dişin ve çene kemiğinin gözle görülemeyen kısmını inceleme yöntemidir. Tek diş filmi dar alanı ayrıntılı gösterir, panoramik röntgen iki çeneyi bütün olarak tarar, dental tomografi ise üç boyutlu kesitler verir. Doz, alınacak bilgiye göre en düşük seviyede tutulur.
SistemDijital sensör
SüreSaniyeler
İlkeGerektiği kadar
KorumaKurşun önlük
Görüntüleme neden gerekir?
Ağız içi muayenede dişin yalnızca dışarıdan görünen yüzeyleri incelenebilir. Oysa sorunların büyük kısmı görünmeyen bölgede başlar: iki diş arasındaki temas noktasında, dolgunun altında, kök ucunda ya da kemik içinde. Film çekilmeden verilen kararlar tahmine dayanır.
Görüntüleme üç soruya cevap arar. Sorun nerede? Ne kadar ilerlemiş? Çevre dokular nasıl etkilenmiş? Örneğin ağrıyan bir dişte çürüğün sinire ulaşıp ulaşmadığı, kök ucunda iltihap olup olmadığı, gömülü yirmi yaş dişinin sinir kanalıyla ilişkisi ancak filmle anlaşılır.
Bununla birlikte her hastaya, her randevuda film çekilmez. Radyasyon güvenliğinin temel kuralı, tıbbi bir gerekçe olmadan ışın vermemek ve gerekli olduğunda dozu makul en düşük düzeyde tutmaktır. Karar, şikâyete ve muayene bulgularına göre verilir.
Hangi film ne gösterir?
Yöntem
Kapsam
Ne gösterir
Tipik kullanım
Periapikal (tek diş) film
Bir veya iki diş, kök ucu dahil
Çürüğün derinliği, kök ucundaki iltihap, kanal dolgusunun durumu
Tek dişte ağrı, kanal tedavisi takibi
Bite-wing (ısırtma) filmi
Arka dişlerin kronları
Diş aralarındaki başlangıç çürükleri, dolgu kenarları
Rutin çürük taraması
Panoramik röntgen
İki çene, tüm dişler, eklem başları
Gömülü dişler, kist ve lezyon şüphesi, genel kemik seviyesi
İlk kapsamlı değerlendirme, yirmi yaş dişleri
Dental tomografi
Seçilen bölgenin üç boyutlu hacmi
Kemik kalınlığı ve yüksekliği, sinir kanalının tam konumu, kırık hatları
İmplant planlaması, karmaşık gömülü diş, çözülemeyen ağrı
Bu yöntemler birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar. Panoramik filmde şüpheli görünen bir bölge için tek diş filmi istenebilir; iki boyutlu filmlerde üst üste binen yapılar nedeniyle karar verilemiyorsa dental tomografi gündeme gelir.
Radyasyon dozu: gerçek büyüklükler
Hastaların en çok merak ettiği konu doz. Anlaşılır bir ölçek kurmak için karşılaştırma yapmak gerekir. Dünyada yaşayan bir insan, topraktan, havadan ve uzaydan gelen doğal fon radyasyonuna zaten sürekli maruz kalır. Bu miktar Türkiye’de kişi başına yılda ortalama birkaç milisievert düzeyindedir.
Kaynak
Yaklaşık etkin doz
Doğal fon karşılığı
Doğal fon radyasyonu
Yılda yaklaşık 2.400 mikrosievert
Günde yaklaşık 6-7 mikrosievert
Tek diş (periapikal) filmi
Yaklaşık 5 mikrosievert
Yaklaşık 1 gün
Panoramik röntgen
Yaklaşık 15-25 mikrosievert
Yaklaşık 2-4 gün
Sınırlı alan dental tomografi
Yaklaşık 20-100 mikrosievert
Yaklaşık 3-15 gün
Geniş alan dental tomografi
Yaklaşık 100-250 mikrosievert
Yaklaşık 2-5 hafta
Baş-boyun bilgisayarlı tomografi
Yaklaşık 1.000-2.000 mikrosievert
Yaklaşık 5-10 ay
Tablodaki değerler cihaz modeline, seçilen görüntü alanına, çözünürlük ayarına ve hastanın yaşına göre değişir. Bu nedenle kesin bir rakam yerine aralık verilmesi daha doğrudur. Dikkat çeken nokta şudur: diş hekimliğinde kullanılan görüntülemeler, hastanelerde kullanılan tıbbi tomografiye kıyasla belirgin şekilde düşük doz aralığındadır.
Eski yöntemde ışın, banyo edilmesi gereken bir film üzerine düşerdi. Dijital sistemde ışını elektronik sensör yakalar ve görüntü doğrudan ekranda oluşur. Bunun üç pratik sonucu vardır.
Daha düşük ışınlama süresi: Sensörler ışığa daha duyarlı olduğu için görüntü daha kısa ışınlamayla elde edilir.
Anında görüntü: Banyo süreci ortadan kalkar, hasta koltuktan kalkmadan görüntü değerlendirilir.
Görüntü üzerinde çalışabilme: Kontrast ayarı, büyütme ve ölçüm yapılabilir. Aynı görüntü yeniden ışınlama gerekmeden farklı ayarlarla incelenir.
Ayrıca kimyasal banyo atığı ortadan kalkar ve görüntüler hasta dosyasında saklanarak sonraki kontrollerde karşılaştırma yapılabilir. Aradan geçen sürede kemik seviyesindeki değişimi görmek, tek bir filmden çok daha değerli bir bilgidir.
Hamilelik, çocuklar ve özel durumlar
Gebelikte diş filmi konusu en çok kaygı yaratan başlıktır. Genel yaklaşım şudur: planlanabilir görüntülemeler doğum sonrasına bırakılır. Ancak ağrı, enfeksiyon veya travma gibi ertelenemez bir durum varsa görüntüleme yapılabilir. Kurşun önlük ve tiroid koruyucu kullanılır, ışın alanı dar tutulur. Kararı verirken kadın doğum hekiminizle iletişim kurmak yararlıdır.
Gebelik ihtimaliniz varsa film çekilmeden önce mutlaka söyleyin.
Çocuklar erişkinlere göre ışına daha duyarlıdır; çocuklarda alan ve doz ayarı ayrıca küçültülür.
Daha önce başka bir yerde çekilmiş güncel filminiz varsa getirin; gereksiz tekrar ışınlamayı önler.
Tiroid hastalığı olanlar ve boyun bölgesine radyoterapi almış kişiler bu bilgiyi paylaşmalıdır.
Emzirme döneminde diş röntgeni sütü etkilemez; emzirmeye ara vermek gerekmez. Bu konudaki yaygın endişe, radyoaktif madde verilen nükleer tıp incelemeleriyle karıştırılmasından kaynaklanır. Diş röntgeninde vücuda madde verilmez.
Görüntüleme rehber sayfaları
Panoramik röntgen — Nasıl çekilir, ne gösterir, ne göstermez, hangi sıklıkta gerekir.
Dental tomografi — Üç boyutlu görüntüleme hangi durumlarda gerekir, panoramikten farkı nedir.
HazırlıkKüpe, kolye, gözlük, saç tokası ve varsa hareketli protez çıkarılır. Metal parçalar görüntüde gölge yapar ve filmi okunamaz hale getirebilir.
KoruyucuKurşun önlük takılır. Panoramik çekimlerde önlüğün cihazın dönüş yolunu engellememesi için konumu ayarlanır.
KonumlandırmaÇene desteğe yerleştirilir, ısırma çubuğu dişler arasına alınır. Baş açısı ışık kılavuzlarıyla ayarlanır. Bu adım görüntü kalitesini belirleyen en kritik aşamadır.
IşınlamaCihaz başın etrafında yavaşça döner. Bu sırada hareketsiz kalmak ve nefesi tutmak gerekir; küçük bir hareket bile bulanıklık yaratır.
DeğerlendirmeGörüntü ekranda açılır, hastaya gösterilerek bulgular anlatılır ve tedavi planı birlikte konuşulur.
AK
Hastalar genelde “gereksiz film çekmeyin” diye başlıyor söze. Haklı bir kaygı. Ama tersi de doğru: filmsiz karar vermek, kapağı açmadan motorun sesine göre tamir yapmaya benziyor. Doğru soru “film çekilsin mi” değil, “hangi film ve hangi alan gerekiyor” olmalı.
Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Sık sorulan sorular
Diş filmlerinde kullanılan doz, günlük hayatta maruz kalınan doğal fon radyasyonuyla karşılaştırıldığında düşük bir aralıktadır. Yine de sıfır risk yoktur; bu yüzden yalnızca tıbbi gerekçe varken çekilir ve alan mümkün olduğunca dar tutulur.
Sabit bir takvim yoktur. Çürük riski düşük, ağzında restorasyon az olan bir kişide aralık uzarken; sık çürük gelişen, diş eti sorunu olan ya da çok sayıda dolgusu bulunan kişide aralık kısalır. Karar kişiye göre verilir.
Panoramik film geniş alanı gösterir ama ayrıntı çözünürlüğü sınırlıdır. Başlangıç çürükleri ve ince kanal detayları panoramikte kaçabilir. Tek diş filmi dar alanda çok daha net bilgi verir.
Evet. Görüntüler dijital olarak saklandığı için ikinci bir görüş almak ya da başka bir hekime danışmak istediğinizde kopyası verilebilir. Bu, yeniden ışınlanmanızı önler.
Çocuğa işlemin acıtmayacağını, sadece birkaç saniye hareketsiz durması gerektiğini önceden anlatın. Panoramik cihazın dönerken çıkardığı sesi tarif etmek korkuyu azaltır. Çocuklarda ayrı doz ayarı ve dar alan tercih edilir.
Bilgilendirme
Bu sayfadaki doz değerleri literatürde bildirilen yaklaşık aralıklardır; cihaza, çekim alanına ve ayarlara göre değişir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve kişiye özel tedavi planının
yerine geçmez. Tedavi süresi, uygunluk ve sonuçlar kişiden kişiye değişir. Kesin değerlendirme
ağız içi muayene ve gerekli görüntülemeler sonrasında yapılır.
AK
Dt. Ahmet Can KerimoğluDiş Hekimi · Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, 2015
Bu sayfanın içeriği Dt. Ahmet Can Kerimoğlu tarafından gözden geçirilmiştir.
Son güncelleme:
Zorunlu teknolojiler site güvenliği ve randevu formu için kullanılır. Analitik, pazarlama ve Google Haritalar gibi dış içerikler yalnız tercihinizle etkinleşir.
Çerez tercihleri
Zorunlu olmayan kategorileri ayrı ayrı yönetebilirsiniz.
