Diş Taşı Temizliği

Diş taşı nedir, nasıl oluşur?

Her ağızda, fırçalamadan birkaç saat sonra diş yüzeyinde ince bir bakteri tabakası yeniden kurulur. Bu yumuşak tabakaya plak denir ve fırça ile kolayca kalkar. Aynı bölgede günlerce kalırsa tükürükteki kalsiyum ve fosfat tuzları plağın içine çöker. Yapı sertleşir, dişe kenetlenir ve diş taşı hâline gelir.

Sertleşmiş bu birikinti artık ev bakımının konusu değildir. Yüzeyi süngerimsi ve pürüzlüdür; yeni bakteri kolonileri için ideal bir tutunma alanı sunar. Diş etinin buna verdiği yanıt iltihaptır. Bu yüzden diş taşı temizliği kozmetik bir işlem değil, diş eti tedavisi planının ilk basamağıdır.

Birikinti diş eti çizgisinin üstünde kalıyorsa sarımsı beyaz renkte olur ve gözle görülür. Diş etinin altına indiğinde koyulaşır, siyaha yakın bir ton alır ve dışarıdan fark edilmez. Alt ön dişlerin dil tarafı ile üst azıların yanak tarafı, tükürük bezlerinin ağızlarına yakın olduğu için en hızlı biriken bölgelerdir.

Kimlerde daha hızlı birikir?

Aynı fırçalama düzenine sahip iki kişide birikim hızı aynı olmayabilir. Belirleyici olan birkaç etken var:

• Tükürüğün mineral yoğunluğu ve akış hızı; bu kişisel bir özelliktir.
• Çapraşık dişler ve dolgu-kaplama kenarlarındaki pürüzler, fırçanın ulaşmasını zorlaştırır.
• Ağızdan nefes alma ve ağız kuruluğu; tükürüğün yıkama etkisi azalır.
• Sigara kullanımı; hem birikimi artırır hem yüzey renklenmesini koyulaştırır.
• Tek taraflı çiğneme alışkanlığı; kullanılmayan tarafta birikinti hızlanır.
• Ara yüz temizliğinin hiç yapılmaması; diş ipi kullanılmayan bölgelerde plak günlerce kalır.

Fırçalama tekniğini gözden geçirmek istiyorsanız diş fırçalama tekniği yazısı adım adım anlatıyor.

Temizlik hangi belirtilerde gerekir?

Randevu için ağrı beklemek gerekmez. Aşağıdaki bulgular değerlendirme için yeterlidir:

• Fırçalarken kanama ya da macunda pembelik
• Alt ön dişlerin arkasında elle hissedilen pürüzlü sertlik
• Diş eti kenarında koyu bir çizgi hâlinde renklenme
• Ağız bakımına rağmen sürüp giden koku
• Diş etinin şişkin, gergin ve parlak görünmesi

Kanamanın hangi durumda normal karşılanabileceğini, hangi durumda beklememek gerektiğini diş eti kanaması normal mi yazısında ayrıntılandırdık.

Diş taşı temizliği nasıl yapılır?

1. DeğerlendirmeDiş eti kenarı, cep derinlikleri ve birikintinin diş eti altına inip inmediği kontrol edilir. Gerekirse film alınır.
2. Ultrasonik temizlikYüksek frekansta titreşen uç, sert birikintiyi kırarak yüzeyden ayırır. Ucun soğutma suyu hem ısıyı dengeler hem parçaları uzaklaştırır.
3. El aletiyle kontrolUltrasonik ucun ulaşamadığı ara yüzler ve diş eti kenarı özel küretlerle taranır. Bu aşama gözden çok dokunma duyusuyla yürür.
4. Yüzey parlatmaLastik başlık ve macunla diş yüzeyi düzleştirilir. Pürüzsüz yüzeyde plağın yeniden tutunması zorlaşır.
5. Ev bakımının yeniden kurulmasıHangi bölgenin ihmal edildiği gösterilir, ara yüz fırçası kalınlığı belirlenir ve fırçalama açısı birlikte denenir.
6. Yeniden değerlendirmeDiş eti altında birikinti varsa ya da cepler derinse, doku yanıtını görmek için sonraki randevu planlanır.

İşlem acıtır mı, anestezi gerekir mi?

Diş eti üstündeki birikintinin temizlenmesinde çoğu kişide anestezi gerekmez. İşlem sırasında hissedilen genellikle titreşim, soğuk su akışı ve zaman zaman diş boynunda kısa süreli bir sızlamadır. Bu sızlama, ucun açıkta kalan kök yüzeyine yakın geçtiği anlarda ortaya çıkar ve uç uzaklaştığında biter.

Diş eti altındaki koyu birikintilerin temizlendiği derin uygulamalarda tablo farklıdır. Burada çalışma alanı diş etinin altında olduğu için lokal anestezi tercih edilebilir. Ayrıca ileri derecede hassas dişleri olan ya da işlem kaygısı yüksek kişilerde, bölgesel uyuşturma konforu belirgin biçimde artırır. Karar hasta ile birlikte verilir; ne hissettiğinizi işlem sırasında söylemeniz planı değiştirir.

Sonrasındaki hassasiyet neden olur, ne kadar sürer?

Temizlikten sonra soğuk suya karşı artan bir duyarlılık sık karşılaşılan bir durumdur ve çoğu kişide birkaç gün içinde geriler. Nedeni şudur: diş taşı, kök yüzeyini kalın bir kabuk gibi örtüyordu. Bu kabuk kalkınca daha önce dış ortamla temas etmeyen dentin yüzeyi açığa çıkar. Dentindeki mikroskobik kanalcıklar soğuk ve sıcak uyaranı diş sinirine iletir.

İkinci neden diş etindeki iyileşmedir. İltihabı geçen doku sıkılaşıp yerine oturur, bu sırada kök yüzeyinin bir bölümü kısa süreliğine daha açıkta kalabilir. Doku toparlandıkça hassasiyet de azalır.

• İlk günlerde çok soğuk ve çok sıcak içeceklerden uzak durun.
• Potasyum nitrat ya da stannöz florür içeren hassasiyet macununu düzenli kullanın; etkisi birkaç gün içinde hissedilmeye başlar.
• Macunu fırçalamadan sonra parmakla hassas bölgeye sürüp bekletmek etkisini artırır.
• Fırçalamayı azaltmayın; bakımın gevşemesi hassasiyeti uzatır.
• Asitli içecekleri sınırlayın, açıkta kalan kök yüzeyi aside mineden daha az dayanıklıdır.

Hassasiyet iki haftayı aşıyor, belirli bir dişte yoğunlaşıyor ya da uyaran bittikten sonra da sürüyorsa değerlendirme gerekir. Bu tablo artık temizliğe değil, başka bir nedene işaret ediyor olabilir; ayrıntılar diş hassasiyeti sayfasında.

Diş taşı temizliği dişi aşındırır mı?

Bu, muayenede en sık duyduğumuz endişe. Ultrasonik uç, mineyi kesmek için değil sert birikintiyi kırmak için tasarlanmıştır ve doğru açıyla, yüzeye baskı uygulanmadan çalışır. Mine, vücudun en sert dokusudur; işlem sırasında kaldırılan şey diş dokusu değil, dişin üstündeki kabuktur.