Gece plağı her sabah çıkarıldığında soğuk veya ılık suyla durulanır ve yumuşak bir fırçayla, macun kullanmadan temizlenir. Kurumadan kutuya konmaz; önce kurutulur. Sıcak su, kaynatma ve çamaşır suyu plağı deforme edebilir. Haftalık olarak protez temizleme tabletiyle bekletme uygulanabilir.
Neden her gün temizlenmeli?
Gece plağı, uyku boyunca ağız içinde kalır. Bu süre boyunca tükürük, plak bakterileri ve besin kalıntıları plağın yüzeyine tutunur. Sabah plak çıkarıldığında bu tabaka gözle görülmese de oradadır.
Temizlenmeyen bir plak birkaç sonuç doğurur. İlk olarak yüzeyde biyofilm kalınlaşır ve koku oluşur. İkinci olarak plağın iç yüzeyi diş etine sürekli temas ettiği için tahriş riski artar. Üçüncü olarak yüzeydeki birikim zamanla sertleşir ve fırçayla çıkmayan bir tabaka haline gelir.
Plağın neden kullanıldığını ve hangi durumlarda önerildiğini gece plağı sayfamızda anlatıyoruz. Diş sıkmanın nedenleri için bruksizm sayfasına bakabilirsiniz.
Günlük temizlik: adım adım
Rutin kısa tutulduğunda uygulanabilir olur. Sabah iki dakikadan az sürer.
- Çıkarır çıkarmaz durulayınPlağı ağızdan aldığınızda hemen soğuk veya ılık su altında tutun. Kalıntı henüz yumuşakken kolay çıkar.
- Yumuşak fırçayla fırçalayınAyrı bir yumuşak diş fırçası veya protez fırçası kullanın. İç yüzeyi, diş oyuklarını ve kenarları tek tek gezin. Diş macunu kullanmayın.
- Sabun tercih edinAz miktarda renksiz, kokusuz sıvı sabun ya da protez temizleme sıvısı yeterlidir. Ardından bol suyla durulayın.
- KurulayınTemiz bir kâğıt havluyla nemini alın ve birkaç dakika açıkta bekletin. Islak plağı kutuya koymak koku ve mantar üremesine ortam hazırlar.
- Kutuya kaldırınHavalandırma delikli, kuru bir kutuya yerleştirin. Kutuyu doğrudan güneş görmeyen bir yerde saklayın.
Neden diş macunu olmaz?
Diş macunlarının çoğunda mineyi parlatmaya yarayan aşındırıcı parçacıklar bulunur. Bu parçacıklar plağın yumuşak yüzeyinde mikro çizikler açar. Çizikli yüzey bakteriyi daha kolay tutar ve plak zamanla matlaşır. Macun yerine sabun ya da plak için üretilmiş temizleyici kullanın.
Haftalık derin temizlik
Günlük fırçalama yüzeydeki taze birikimi alır. Haftada bir yapılan bekletme işlemi ise gözenekli yüzeye yerleşmiş kalıntıyı çözer.
- Protez veya ortodontik apareyler için üretilmiş temizleme tabletini ılık suda çözün.
- Plağı ambalajında belirtilen süre kadar bekletin. Süreyi uzatmak yararlı değildir, malzemeye göre olumsuz etki yapabilir.
- Süre dolduğunda bol suyla durulayın ve fırçalayın.
- Kutuyu da aynı sıklıkla yıkayın; kutu temiz değilse plağı temizlemenin anlamı azalır.
Beyaz sirke ve su karışımı gibi ev yöntemleri sık önerilir. Plağınızın malzemesine uygun olup olmadığını kontrol randevunuzda sorun. Sert veya yumuşak akrilik plaklar farklı tepki verebilir.
Plağa zarar veren yaygın yanlışlar
- Sıcak su veya kaynatma: Isı plağın şeklini bozar. Deforme olmuş plak ağza oturmaz ve çene ilişkisini değiştirebilir.
- Çamaşır suyu: Malzemeyi zayıflatır, rengini değiştirir ve durulamayla tam uzaklaşmayabilir.
- Bulaşık makinesi: Hem sıcaklık hem deterjan nedeniyle uygun değildir.
- Alkollü gargarada bekletme: Bazı plak malzemelerinde çatlaklara yol açabilir.
- Islak kutuda saklama: Nem, koku ve renk değişimi için en uygun ortamdır.
- Peçeteye sarıp masaya bırakma: En sık kaybolma ve kırılma nedenidir. Evde hayvan varsa risk daha da yüksektir.
- Kırık plağı yapıştırmaya çalışmak: Ev tipi yapıştırıcılar ağız içinde güvenli değildir.
Plağı yeni kullananlar için ilk hafta
Plak teslim edildiğinde ağızda yabancı bir cisim hissi olması beklenir. İlk gecelerde tükürük artışı, konuşurken farklılık ve sabaha karşı plağı farkında olmadan çıkarmış olmak sık bildirilen durumlardır.
Uyum sürecini kolaylaştıran birkaç yaklaşım vardır. Plağı yatmadan hemen önce değil, akşam bir saat kadar önce takıp televizyon izlerken alışmak çoğu kişide işe yarar. Ağzın kapalı kalması ve burundan nefes almaya çalışmak, kuruluk hissini azaltır.
- İlk gecelerde plak sabaha kalmıyorsa vazgeçmeyin; süre her gece biraz uzar.
- Öğürme hissi varsa akşam erken saatte kısa denemeler yapın.
- Sabah çene kaslarında hafif bir yorgunluk hissi olabilir; günler içinde azalması beklenir.
- Plak dişlerde belirgin basınç yaratıyorsa ya da sabahları ağrı artıyorsa zorlamayın, kontrol randevusu alın.
Diş sıkma alışkanlığının kendisi de ele alınması gereken bir başlıktır. Stres, uyku düzeni ve çene kası gerginliği arasındaki bağlantı için diş sıkma ve çene eklemi sayfasına bakabilirsiniz.
Saklama kabı ve nem meselesi
Plak kutusu bir aksesuar değil, bakımın parçasıdır. Havalandırma delikli kutular plağın kurumasına izin verir. Kapalı ve nemli bir kutuda plak sürekli ıslak kalır.
Kutuyu haftada en az bir kez sabunlu suyla yıkayın ve tamamen kurutun. Banyo rafı, kutunun sürekli nemli kalmasına yol açabilir; mümkünse daha kuru bir yerde saklayın.
Seyahatte plağı çantada gevşek bırakmak yerine sert kutusunda taşıyın. Otobüs ya da uçak yolculuğunda plağın üstüne ağırlık gelmemesi önemlidir.
Seyahat, spor ve plağı kaybetmemek
Kaybolan plakların büyük kısmı çöpe atılır. Sabah aceleyle peçeteye sarılan plak, kahvaltı masasında unutulur ve toplanırken fark edilmeden atılır. Bu, en sık karşılaşılan kayıp senaryosudur.
Basit bir kural işi çözer: plak ya ağızda olur ya kutusunda. Ara bir yer yoktur. Kutuyu her zaman aynı noktada tutmak, alışkanlığın oturmasını hızlandırır.
- Otel ve misafirlikte plağı banyo rafında değil, kutusunda ve çantanızda saklayın.
- Uzun yolculuklarda kutuyu bavula değil, yanınızdaki çantaya koyun.
- Evde evcil hayvan varsa kutuyu erişemeyeceği bir yükseklikte tutun; plaklar sıklıkla köpekler tarafından çiğnenerek kullanılamaz hâle gelir.
- Yedek kutu bulundurmak, seyahatte pratik bir çözümdür.
Gece plağı ile spor sırasında kullanılan koruyucu ağızlık aynı şey değildir. Gece plağı temas sporları için tasarlanmamıştır ve bu amaçla kullanılmamalıdır. Spor için ayrı bir koruyucu gerekiyorsa muayenede değerlendirilmesi uygun olur.
Sararma, koku, tortu: ne anlama gelir?
| Görünüm veya belirti | Olası neden | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Genel sararma | Zamanla oluşan doğal renklenme, çay ve kahve | Haftalık tablet uygulaması, kontrol randevusunda değerlendirme |
| Beyaz sert tabaka | Tükürük kaynaklı mineral birikimi | Bekletmeli temizlik; çıkmıyorsa hekime gösterin |
| Kalıcı koku | Yetersiz kurutma, biyofilm | Kurutma alışkanlığını gözden geçirin, kutuyu yıkayın |
| Yeşilimsi veya siyah nokta | Nemli ortamda üreme | Kullanımı durdurun, hekime danışın |
| Yüzeyde çatlak | Malzeme yorgunluğu, sıcak temas | Kullanmayı bırakıp değerlendirme isteyin |
| Oturmama, gevşeme | Deformasyon veya diş konumunda değişim | Kontrol randevusu gerekir |
Adana sıcağında ek dikkat
Yaz aylarında araç içi sıcaklık çok yükselir. Torpido gözünde ya da güneş gören pencere kenarında bırakılan plakta şekil bozukluğu gelişebilir. Deforme olmuş bir plak yalnızca rahatsız etmekle kalmaz, dişlere istenmeyen kuvvet uygulayabilir.
Sıcakta terleme ve sıvı kaybı arttığında ağız kuruluğu da artar. Kuru ağızda gece plağı takmak sürtünme hissini artırabilir. Yatmadan önce su içmek ve odayı aşırı kuru tutmamak bu hissi azaltır. Ağız kuruluğu gündüz de sürüyorsa nedeni değerlendirilmelidir; ağız kokusu rehberimizde bu bağlantıya değindik.
Hastalarımın getirdiği plakların çoğunda sorun aşınma değil, bakım eksikliği oluyor. Sabah çıkarıp doğrudan kutuya atılan ıslak plak birkaç ay içinde kokuyor ve renk değiştiriyor. Fırçalayıp kurutmak günde iki dakika alıyor; plağın ömrünü belirgin biçimde etkiliyor.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Plağın ömrü ve yenilenme zamanı
Gece plağının kullanım süresi için sabit bir rakam vermek doğru olmaz. Ömrü belirleyen etkenler şunlardır:
- Diş sıkma şiddeti ve sıklığı
- Plağın malzemesi ve kalınlığı
- Günlük bakım düzeni
- Dişlerde zaman içinde oluşan konum değişiklikleri
- Yeni dolgu, kaplama veya diş kaybı gibi ağız içi değişimler
Aşağıdaki durumlar yenileme değerlendirmesi gerektirir: plakta gözle görülür delinme veya incelme, kenarlarda çatlak, ağıza oturmama, sabahları eskisi kadar rahatlama hissetmeme. Ayrıca yeni bir dolgu ya da sabit protez yapıldıysa plağın uyumu yeniden kontrol edilmelidir.
Dikkat
Plak takıldığında çenede kilitlenme hissi, artan ağrı veya ısırışta belirgin değişiklik oluşuyorsa kullanmayı sürdürmeyin ve değerlendirme isteyin. Çene ekleminde ses ve ağrı sayfası bu konuda ek bilgi verir.
Sık sorulan sorular
Sert akrilik plakların çoğu kuru saklanır. Bazı yumuşak malzemeler için farklı öneriler olabilir. Bu nedenle plağınızı teslim alırken saklama biçimini sormanız en doğrusudur. Emin değilseniz kuru ve havalandırmalı kutuyu tercih edin.
Alkol içeren gargaralar bazı plak malzemelerinde çatlak ve renk değişimine yol açabilir. Uzun süreli bekletmeden kaçının. Koku sorunu yaşıyorsanız çözüm gargara değil, düzenli fırçalama ve kurutmadır.
Aradan geçen sürede dişlerin konumu değişmiş olabilir ve plak zorlanarak oturabilir. Zorlayarak takmayın. Önce temizleyin, sonra kontrol randevusunda uyumunu değerlendirtin.
Bu tabaka genellikle tükürükteki minerallerin plak yüzeyinde birikmesiyle oluşur. Pürüzlü hale gelen yüzey bakteri tutabilir. Haftalık bekletmeli temizlik çoğu durumda azaltır. Çıkmıyorsa plağı kontrol randevunuza getirin.
Kullanım sıklığı, plağın hangi amaçla yapıldığına ve şikâyetin şiddetine göre belirlenir. Bu nedenle tek bir yanıt yoktur. Hekiminizin verdiği kullanım tarifine uyun; değişiklik gerektiğini düşünüyorsanız randevu alın.
Bu sayfadaki öneriler genel bakım bilgisidir ve muayene yerine geçmez. Plağınıza özel bakım tarifi malzemesine göre değişebilir. Sorularınız için iletişim sayfasından ya da randevu formundan bize ulaşabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. Tedavi süresi, uygunluk ve sonuçlar kişiden kişiye değişir. Kesin değerlendirme ağız içi muayene ve gerekli görüntülemeler sonrasında yapılır.