Kompozit dolgu, diş rengine uyumlu reçine esaslı malzemenin boşluğa katman katman yerleştirilip ışıkla sertleştirilmesidir. Dişe bağlanma sağladığı için sağlam dokudan daha az feda edilir. Çoğu vakada tek randevuda tamamlanır ve işlem biter bitmez çiğneme dayanımına ulaşır.
Kompozit dolgu nedir?
Kompozit, reçine bir taşıyıcı içine dağıtılmış çok ince doldurucu parçacıklardan oluşan bir malzemedir. Ağıza yerleştirilirken macun kıvamındadır; belirli dalga boyundaki ışıkla temas ettiğinde içindeki başlatıcı devreye girer ve malzeme saniyeler içinde sertleşir. Bu özellik, hekimin şekillendirme için gereken süreyi kendi denetiminde tutmasını sağlar.
Kompozitin en belirleyici yanı dişe bağlanabilmesidir. Mine ve dentin yüzeyi asitle pürüzlendirilip bağlayıcı ajanla hazırlandığında malzeme diş dokusuna mikroskobik düzeyde kenetlenir. Bu yüzden kompozit için, dolgunun düşmemesi adına ek tutuculuk alanları açmak gerekmez. Sonuç olarak dişten daha az sağlam doku kaldırılır; bu, uzun vadede dişin kırılma direncini korumak açısından belirleyici bir farktır.
Hangi durumlarda uygulanır?
- Mine ve dentini ilgilendiren küçük ve orta boyutlu çürük boşlukları
- Ön dişlerdeki kırık köşeler ve küçük şekil düzeltmeleri
- Diş boynunda aşınmaya ya da diş eti çekilmesine bağlı oluşan çentikler
- Kenarından sızıntı başlamış, kırılmış veya renklenmiş eski dolguların yenilenmesi
- Aşınmaya bağlı incelen çiğneme yüzeylerinin sınırlı biçimde desteklenmesi
- Küçük diastema kapatmaları ve minimal düzeltmeler
Diş boynundaki aşınma çoğu zaman tek başına bir dolgu sorunu değildir; altında sert fırçalama, diş sıkma ya da diş eti çekilmesi yatabilir. Nedene bakılmadan yapılan dolgu, aynı bölgede tekrar tekrar kırılabilir.
Kompozit ile amalgam arasındaki fark
| Ölçüt | Kompozit | Amalgam |
|---|---|---|
| Görünüm | Diş rengine uyumlanır | Gümüş grisi, zamanla koyulaşır |
| Dişe bağlanma | Kimyasal ve mikromekanik bağlanma | Bağlanmaz, mekanik tutuculuk gerekir |
| Kaldırılan sağlam doku | Daha az | Tutuculuk için daha fazla |
| Uygulama koşulu | Nem kontrolü şart; tükürük bulaşırsa bağlanma zayıflar | Neme karşı daha toleranslı |
| Sertleşme | Işıkla, işlem sırasında | Kendiliğinden, tam dayanıma zamanla ulaşır |
| Yüzey renklenmesi | Kenarlarda zamanla görülebilir | Malzeme kararır, çevre dokuda gri yansıma yapabilir |
| Onarılabilirlik | Bölgesel ekleme yapılabilir | Genellikle tümüyle yenilenir |
| Uygulama süresi | Daha uzun, katman katman çalışılır | Daha kısa |
Ağzında yıllardır duran amalgam dolgusu olan hastalar sık sık değiştirilmesi gerekip gerekmediğini sorar. Sağlam duran, kenarından sızıntı olmayan ve altında çürük görülmeyen bir dolguyu yalnızca görünüm nedeniyle sökmek, dişten yeniden doku kaybetmek anlamına gelir. Değiştirme kararı; kenar açıklığı, kırık, altta gelişen çürük ya da diş kırığı riski gibi somut bulgulara dayandırılır.
Kompozit dolgu nasıl yapılır?
- DeğerlendirmeBoşluğun derinliği, sinire uzaklığı ve komşu yüzeylerin durumu muayene ve gerektiğinde filmle belirlenir.
- UyuşturmaDentine ulaşan lezyonlarda lokal anestezi uygulanır. Yüzeysel işlemlerde gerekmeyebilir.
- Çürüğün temizlenmesiYumuşamış doku uzaklaştırılır. Sınır, sağlam dokuya ulaşıldığı noktada durur; amaç en az miktarda kayıp vermektir.
- Nem kontrolüBölge izole edilir. Tükürük teması bağlanmayı doğrudan zayıflattığı için bu aşama atlanmaz.
- Yüzey hazırlığıAsitleme ve bağlayıcı ajan uygulanır; malzemenin dişe kenetleneceği yüzey hazırlanır.
- Katman katman yerleştirmeKompozit ince tabakalar hâlinde konur ve her tabaka ayrı ayrı ışıkla sertleştirilir. Böylece büzülme gerilimi dağıtılır.
- ŞekillendirmeÇiğneme yüzeyindeki tümsek ve oluklar dişin kendi anatomisine göre oluşturulur.
- Kapanış kontrolü ve cilaIsırma kontrol edilir, yüksek noktalar alınır ve yüzey parlatılır. Parlak yüzey hem renklenmeyi hem plak tutunmasını azaltır.
Ne kadar sürer, tek seansta biter mi?
Tek yüzeyi ilgilendiren küçük bir dolgu genellikle kısa bir randevuda tamamlanır. İki ya da üç yüzeyi kapsayan, temas noktasının yeniden kurulması gereken vakalarda süre uzar. Aynı çene yarısındaki birkaç diş çoğunlukla aynı randevuda bitirilebilir; bu, hem anestezi sayısını hem randevu sayısını azaltır.
Çok derin lezyonlarda süreç bölünebilir. Sinire çok yaklaşılan bir dişte, önce koruyucu bir taban ve geçici kapama yapılıp dişin verdiği yanıt izlenebilir. Dişin sakinleştiği görüldükten sonra kalıcı dolgu yerleştirilir. Bu yaklaşım, gereksiz kanal tedavisi kararını önlemek için tercih edilir.
Anestezi gerekir mi, ne hissedilir?
Mine ile sınırlı yüzeysel işlemlerde çoğu kişide anestezi gerekmez. Dentine ulaşan çürüklerde ise uyuşturma yapılır. Anestezi sonrasında hissedilen genellikle basınç, titreşim ve su akışıdır. Frezin sesi rahatsız edici gelebilir; bunun ağrıyla ilgisi yoktur.
İşlem bittikten sonra dudak ve yanaktaki uyuşukluk bir süre devam eder. Bu dönemde sıcak içecek içmemek ve çiğneme sırasında yanağı ısırmamak için dikkatli olmak gerekir. Çocuklarda bu risk daha yüksektir; çocuk diş hekimliği sayfasında bu döneme dair uyarılar yer alıyor.
Dolgu sonrası hassasiyet normal mi?
Derin bir dolgudan sonra soğuğa karşı birkaç günden birkaç haftaya kadar süren duyarlılık beklenen bir yanıttır. Çürüğün temizlenmesi sırasında diş dokusunda oluşan ısı ve titreşim, sinir dokusunun geçici olarak duyarlılaşmasına yol açar. Bu tabloda sızlama uyaranla gelir ve uyaran kalkınca hızla biter.
- Isırınca belirgin ağrı varsa dolgu yüksek kalmış olabilir; bu kolay düzeltilir, beklemeyin.
- Uyaran ortadan kalktıktan sonra dakikalarca süren ağrı, sinirin etkilendiğine işaret edebilir.
- Kendiliğinden başlayan, geceleri artan ağrı değerlendirme gerektirir.
- Diş etinde şişlik ya da dişte renk koyulaşması varsa randevunuzu öne alın.
Kanal tedavisi sonrasındaki ağrı ile dolgu sonrası duyarlılığın ayrımını merak ediyorsanız kanal tedavisi sonrası ağrı yazısı işinize yarayabilir.
Kompozit çalışırken en çok zaman alan kısım malzemeyi koymak değil, ağzı kuru tutmak. Tükürüğün bağlantı yüzeyine değdiği bir dolgu ilk aylarda sorun çıkarmaz ama iki yıl sonra kenarından ayrılır. O yüzden hastalarıma izolasyon aşamasında biraz sabır istiyorum.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Kompozit dolgu ne kadar dayanır?
Bir dolgunun ömrü tek bir sayıya indirgenemez; kişiden kişiye ve dişten dişe değişir. Belirleyici olan başlıklar şunlardır:
- Dolgunun kaç yüzeyi kapsadığı ve kalan diş dokusunun kalınlığı
- Dişin ağızdaki konumu ve üzerine gelen çiğneme kuvvetinin yönü
- Gece diş sıkma alışkanlığının varlığı
- Ara yüz temizliğinin düzenliliği; kenardan başlayan yeni çürükler en sık yenileme nedenidir
- Buz, sert kabuklu kuruyemiş ve kalem ısırma gibi alışkanlıklar
- Asitli tüketimin sıklığı
Diş sıkma alışkanlığı olan kişilerde dolgunun kenar kırıkları daha erken görülür. Böyle bir tabloda yalnızca dolguyu yenilemek geçici bir çözümdür; kuvvetin kendisi ele alınmadan sonuç tekrarlar. Konu için diş sıkma ve çene eklemi yazısına bakabilirsiniz.
Renklenme ve bakım
- İşlem sonrası ilk gün koyu çay, kahve, kola ve renk veren baharatları sınırlayın.
- Sigara, kompozit yüzeyindeki renklenmeyi belirgin biçimde hızlandırır.
- Aşındırıcılığı yüksek beyazlatıcı macunlar cila tabakasını matlaştırabilir; sürekli kullanmayın.
- Diş ipini dolgulu bölgede de kullanın, ancak kenarı zorlayacak biçimde çekiştirmeyin.
- Kontrol randevularında dolgu kenarları ve temas noktaları ayrıca değerlendirilir.
- Yüzeydeki matlık zamanla artarsa yeniden cilalama çoğu vakada yeterli olur.
Genel bakım düzenini kurmak için düzenli diş bakımı sayfasına göz atabilirsiniz.
Ne zaman dolgu yeterli olmaz?
Kompozit, kalan diş dokusuna dayanan bir restorasyondur. Diş dokusunun büyük bölümü kaybedildiğinde dolgu, çiğneme kuvvetini taşıyacak desteği bulamaz. Bu tabloda dolgu kenarı sık kırılır ya da daha kötüsü, dişte tümsek kırığı gelişir.
Duvarların çoğu yıkılmış, tümsekleri incelmiş dişlerde onley ve kaplama gibi seçenekler değerlendirilir. Çürük sinire ulaşmış ve dişte kendiliğinden ağrı başlamışsa önce kanal tedavisi gerekir; kanal tedavisi görmüş arka dişlerde kırılma riskini azaltmak için üst yapı kararı ayrıca konuşulur. Diş kurtarılamayacak durumdaysa çekim ve boşluğun karşılanması gündeme gelir; seçenekler için protez tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kompozit ışıkla sertleştirildiği için beklemek gerekmez. Tek dikkat edilecek şey anestezinin geçmesidir. Uyuşukluk sürerken çiğnemek, dudak ve yanağı fark etmeden ısırmaya yol açabilir.
Oturmasını beklemeyin. Yüksek kalan bir dolgu, dişe her çiğnemede aşırı kuvvet bindirir ve zamanla ağrıya yol açabilir. Kısa bir randevuda düzeltilir; anestezi bile gerekmez.
Renklenme yüzeyde kalmışsa çoğu vakada cilalama yeterli olur. Renk değişimi dolgunun içine işlemişse ya da kenarda açıklık varsa yenileme değerlendirilir. Karar muayenede verilir.
Kırık küçük ve sinire ulaşmamışsa kompozitle onarım mümkündür. Kırık büyükse, dişte hareketlilik varsa ya da renk değişimi başladıysa önce dişin canlılığı değerlendirilir. Sonuç kırığın boyutuna göre değişir.
Yapılabilir. Malzeme seçimi; çocuğun yaşına, boşluğun konumuna ve nem kontrolünün sağlanabilirliğine göre belirlenir. Bazı vakalarda farklı malzemeler tercih edilebilir.
Çok nadirdir. Daha önce herhangi bir dental malzemeye tepki verdiyseniz ya da bilinen bir alerji öykünüz varsa randevu öncesinde bildirin; malzeme seçimi buna göre planlanır.
Kaybedilen doku miktarı, dolgunun kaç yüzeyi kapsadığı, dişin konumu, kullanılan malzeme ve ek işlem gerekip gerekmediği belirleyicidir. Mevzuat gereği tanıtım metinlerinde rakam verilmez; değerlendirme muayeneden sonra yapılır. Randevu sayfasından uygun zamanı seçebilirsiniz.
Bilgilendirme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Dişinize hangi restorasyonun uygun olduğu; kalan doku miktarı, çürüğün derinliği ve kapanış ilişkisi değerlendirildikten sonra belirlenir. Adres ve saatler için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
