Dolgu düştüğünde boşluk açıkta kalır ve bakteriye açık hale gelir. O tarafta çiğnemeyi bırakın, bölgeyi ılık suyla temizleyin, çok sıcak ve soğuk gıdalardan uzak durun. Hassasiyet ya da yiyecek sıkışması varsa birkaç gün içinde muayene planlayın.
Dolgu neden düşer?
Dolgu, dişin kaybettiği dokunun yerine konan bir malzemedir. Çevresindeki diş dokusuna tutunur ve her gün yüzlerce kez çiğneme kuvvetine maruz kalır. Bu ilişki birkaç nedenden bozulabilir.
En sık neden, dolgunun kenarında yeniden başlayan çürüktür. Kenar bölgesinde oluşan mikro boşluk bakteriye yol açar, altta kalan doku yumuşar ve dolgu desteğini kaybeder. Bu genellikle yavaş ilerler; hasta çoğu zaman bir şey hissetmez.
İkinci neden kuvvet dengesizliğidir. Gece diş sıkma ve gıcırdatma, dolgu kenarlarında mikro çatlaklar oluşturur. Sert kabuklu yiyecekleri dişle kırma alışkanlığı, buz ya da kalem çiğneme de aynı sonucu doğurur. Diş sıkma söz konusuysa gece plağı değerlendirilmesi gündeme gelir.
Üçüncüsü, geriye kalan diş dokusunun azlığıdır. Çok geniş bir kayıp varsa dolgu, dişin duvarlarını taşımak zorunda kalır. Bu durumda tekrarlayan kırılma ve düşme daha olasıdır.
Dördüncüsü ise malzemenin yorulmasıdır. Yıllar içinde her restorasyonun kenar uyumu bir miktar değişir. Bu, mutlaka bir hata anlamına gelmez; kontrollerin amacı da bunu erken yakalamaktır.
Düştüğünü nasıl anlarsınız?
Bazen sert bir parça hissedip tükürürsünüz, olay nettir. Bazen ise dolgu farkına varılmadan yutulur; bu genellikle zararsızdır. Aşağıdaki işaretler dolgunun bütünlüğünü kaybettiğini düşündürür.
- Dille gezdirdiğinizde daha önce olmayan bir çukur ya da keskin kenar hissediliyorsa.
- Soğuk suda o dişte kısa süren bir sızlama başladıysa.
- Her yemekte aynı noktaya yiyecek sıkışıyorsa.
- Isırırken o dişte belirgin bir rahatsızlık varsa.
- O bölgeden kalıcı bir koku geliyorsa.
Ağrı olmaması iyi haber gibi görünse de dolgunun düştüğü boşluk açıkta kalmaya devam eder. Açık kalan dentin yüzeyi çürüğe daha çabuk teslim olur.
İlk 24 saatte ne yapmalı?
- Boşluğu kontrol edinAynada bakın ve keskin kenar olup olmadığını değerlendirin. Dil ve yanağı kesecek kadar keskin bir kenar varsa bu, öne alınması gereken bir nedendir.
- Bölgeyi temizleyinIlık suyla nazikçe çalkalayın. Yumuşak fırçayla bölgeyi kibarca temizleyin. Boşluğa sıkışmış yiyecek varsa diş ipiyle nazikçe çıkarın.
- Çiğnemeyi karşı tarafa alınDestek kaybetmiş bir duvar, sert bir lokmada kırılabilir. Bu kırık, dolgunun düşmesinden çok daha kapsamlı bir tedavi gerektirebilir.
- Isı ve şekerden kaçınınAçıkta kalan dentin yüzeyi sıcağa, soğuğa ve şekere hassastır. Ilık ve az şekerli beslenme geçici olarak rahatlatır.
- Hassasiyeti izleyinUyaran kesildiğinde geçen kısa sızlama beklenen bir durumdur. Kendiliğinden başlayan ve dakikalarca süren ağrı farklıdır; bu tabloyu gece diş ağrısı yazımızda ele aldık.
- Randevu planlayınRandevu sayfamızdan talebinizi iletirken hangi dişin etkilendiğini ve ne zaman düştüğünü belirtin.
Hafta sonu ya da tatildeyseniz
Pazar günü muayenehanemiz kapalıdır. Bu aralıkta amaç tedavi etmek değil, bölgeyi korumak ve tabloyu büyütmemektir.
Eczanelerde geçici dolgu amaçlı hazır setler bulunur. Kullanım yönergesine uyulması ve yalnızca kısa bir süre için düşünülmesi koşuluyla boşluğu geçici olarak kapatabilir. Bu malzeme kalıcı bir çözüm değildir ve altındaki çürüğü durdurmaz.
Şekersiz sakızın boşluğa doldurulması gibi yöntemler zararlıdır. Sakız bakteri için besin sağlar, çıkarılırken kalan diş dokusunu zorlar. Aynı şekilde ev tipi yapıştırıcılar ağız içinde kullanılmamalıdır.
Kaplama ya da köprü çıktıysa
Dolgudan farklı olarak sabit protez parçası çıktığında parçayı saklayın ve temiz bir kutuda getirin. Uygun olgularda aynı parça yeniden yapıştırılabilir. Parçayı kendiniz takmaya çalışmayın; yanlış oturursa hem diş hem parça zarar görebilir. Ayrıntılar sabit protez sayfamızda.
Yapılmaması gerekenler
- Boşluğa pamuk, karanfil, sarımsak ya da ezilmiş ağrı kesici koymak.
- Ev tipi yapıştırıcı, mum ya da sakızla boşluğu kapatmak.
- Kürdan, iğne veya telle boşluğu karıştırmak.
- Keskin kenarı törpülemeye çalışmak.
- Ağrı yok diye aylarca beklemek.
- Geçici dolgu setini kalıcı çözüm sayıp randevuyu ertelemek.
Ne kadar bekleyebilirsiniz?
| Durum | Ne anlama gelir | Yaklaşım |
|---|---|---|
| Küçük parça kırılmış, hassasiyet yok | Sınırlı madde kaybı | Planlı randevu |
| Boşluk belirgin, soğukla sızlama var | Dentin açıkta | Birkaç gün içinde |
| Yemek sürekli sıkışıyor | Ara yüz duvarı kayıp | Birkaç gün içinde |
| Isırınca keskin ağrı | Çatlak ya da destek kaybı şüphesi | Erken randevu |
| Kendiliğinden zonklama | Pulpa etkilenmiş olabilir | Gecikmeden |
| Diş etinde şişlik, akıntı | Enfeksiyon bulgusu | Acil değerlendirme |
Dolgu düşmesi çoğu zaman tek başına bir sorun değil, altında biriken bir sürecin sonucudur. Bu yüzden yeni dolgu koymadan önce nedeni konuşuyoruz. Neden aynı kalırsa, malzemeyi değiştirmek tek başına yeterli olmuyor.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Muayenede hangi seçenekler var?
İlk iş, boşluğun temizlenip altında ne kaldığının görülmesidir. Çürük varsa uzaklaştırılır. Kalan sağlam doku miktarı, kararın büyük kısmını belirler.
Madde kaybı sınırlıysa doğrudan kompozit dolgu yenilenebilir. Kayıp daha genişse ve duvarlardan biri desteksiz kaldıysa laboratuvarda hazırlanan parçalarla güçlendirme seçenekleri değerlendirilir; genel başlıklar dolgu ve çürük tedavisi sayfamızda.
Çürük pulpaya ulaşmışsa ya da diş uzun süredir belirti veriyorsa kanal tedavisi gündeme gelebilir. Kanal tedavisi görmüş arka dişlerde kırılma riskini azaltmak için üst yapı planlanması sık başvurulan bir yaklaşımdır.
Kalan doku çok azalmışsa dişin uzun vadeli kullanımı tartışılır. Bu konuşmada dişin konumu, karşı dişle ilişkisi ve diş etinin durumu birlikte ele alınır. Sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
Yeni dolgudan sonra hassasiyet normal mi?
Yeni yapılan bir dolgunun ardından ilk günlerde soğukla kısa süren bir sızlama görülebilir. Diş dokusu işlem sırasında bir miktar uyarılır ve bu uyarılma zamanla geriler. Beklenen tablo şudur: uyaran kesildiğinde ağrı da kesilir, gün geçtikçe şiddeti azalır.
Beklenmeyen tablo ise farklıdır. Isırınca o dişte belirgin bir rahatsızlık varsa dolgu, kapanışta karşı dişle erken temas ediyor olabilir. Bu, basit bir aşındırma ile düzeltilir ve ertelenmemelidir; sürekli fazla kuvvet alan diş zamanla ağrımaya başlar.
Sıcakla artan, kendiliğinden başlayan ya da geceleri şiddetlenen ağrı üçüncü bir gruptur. Çürüğün pulpaya beklenenden yakın olduğu durumlarda ortaya çıkabilir. Bu tabloda dişin canlılığı yeniden değerlendirilir.
Hassasiyet birkaç hafta içinde belirgin biçimde azalmıyorsa kontrol randevusu alın. Süreç kişiden kişiye farklılık gösterir; kalan doku miktarı, çürüğün derinliği ve dişin konumu belirleyicidir. Konuyla ilgili ayrıntılar diş hassasiyeti sayfamızda.
Yenisi neden düşmesin?
Tedavi bittikten sonra dolgunun ömrünü etkileyen birkaç başlık var ve bunların çoğu günlük alışkanlıklarla ilgili.
- Gece diş sıkma varsa değerlendirilmesi ve gerekiyorsa koruyucu plak kullanımı.
- Ara yüz temizliğinin düzenli yapılması; dolgu kenarları en çok bu bölgede risk altındadır.
- Sert kabuklu gıdaları dişle kırma alışkanlığının bırakılması.
- Asitli içecek sıklığının azaltılması; asit hem dişi hem kenar uyumunu yorar.
- Yeni dolgudan sonra ısırma yüksekliğinin kontrol edilmesi. İlk günlerde “bu diş önce değiyor” hissi varsa bildirilmelidir.
- Düzenli kontrol. Kenar başlangıcındaki çürük erken yakalanırsa işlem küçük kalır.
Muayenehanemiz hafta içi 08.30 ile 19.30 arasında hizmet verir. Adres ve ulaşım ayrıntıları için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Küçük bir dolgu parçasının yutulması genellikle sorun oluşturmaz ve sindirim sisteminden geçer. Solunum yoluna kaçtığını düşündüren öksürük ve nefes darlığı varsa acil değerlendirme gerekir.
Dolgu malzemesi yeniden kullanılmaz, saklamak gerekmez. Sabit protez parçası, kaplama ya da köprü çıktıysa durum farklıdır; onları saklayıp getirmek yararlıdır.
Önerilmez. Desteğini kaybetmiş duvarlar sert lokmalarda kırılabilir. Kırık diş etine kadar uzarsa tedavi seçenekleri daralır. Randevuya kadar karşı tarafta çiğnemek daha güvenlidir.
Kısa süreli bir ara çözüm olarak, ürünün yönergesine uyularak kullanılabilir. Altındaki çürüğü durdurmaz ve kalıcı restorasyonun yerini tutmaz. Uzun süre kullanmak tabloyu gizleyerek işi büyütebilir.
Tekrarlayan düşmelerde genellikle altta yatan bir neden vardır: kalan doku miktarının azlığı, kapanışta o dişe binen fazla kuvvet ya da gece diş sıkma. Bu nedenler değerlendirilmeden yalnızca malzeme yenilemek kalıcı sonuç vermeyebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. Tedavi süresi, uygunluk ve sonuçlar kişiden kişiye değişir. Kesin değerlendirme ağız içi muayene ve gerekli görüntülemeler sonrasında yapılır.