Diş çekimi, dişin ağızdaki görevini sürdüremeyecek duruma geldiği ya da bulunduğu yerde çevresine zarar verdiği durumlarda uygulanır. Karar verilmeden önce dişin korunup korunamayacağı değerlendirilir. İşlem lokal anestezi altında yapılır; sonrasındaki ilk yirmi dört saat iyileşmenin en belirleyici bölümüdür.
Diş çekimi ne zaman gerekir?
Diş hekimliğinde varsayılan yaklaşım dişi korumaktır. Çekim, korumanın karşılığını vermeyeceği anlaşıldığında gündeme gelir. Sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Çürüğün diş etinin altına inmesi ve geriye tutunacak sağlam doku kalmaması
- Kök boyunca uzanan dikey kırık
- Diş eti hastalığının ilerlemesiyle dişi tutan kemiğin belirgin biçimde azalması ve dişin sallanması
- Kanal tedavisi ve yenilemenin sonuç vermediği, iltihabın sürdüğü dişler
- Çevresine baskı yapan ya da tekrarlayan iltihaba yol açan gömülü dişler
- Ortodontik tedavi planının yer açmak için çekim gerektirmesi
- Protez planında ağızda kalması işlevsel karşılığı olmayan tek başına kalmış dişler
Sallanan dişlerde karar her zaman çekim olmaz. Diş eti kaynaklı kayıplarda tedaviyle durum durdurulabiliyorsa diş bir süre daha ağızda tutulabilir. Bu değerlendirme için diş eti tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Çekmeden önce hangi seçenekler var?
“Bu diş kurtarılır mı” sorusunun cevabı tek bir ölçüte bağlı değildir. Aşağıdaki tablo, kararı belirleyen başlıkları karşılaştırıyor.
| Ölçüt | Dişi korumaya yönelik tedavi | Çekim |
|---|---|---|
| Uygun olduğu durum | Yeterli sağlam doku ve kemik desteği varsa | Kök kırığı, ileri kemik kaybı, kurtarılamayan doku kaybı |
| Randevu sayısı | Genellikle birden fazla | Çoğunlukla tek randevu |
| Doğal diş | Ağızda kalır | Kaybedilir |
| Sonrasında gereken | Dolgu ya da kaplama | Boşluğun tamamlanması ayrıca planlanır |
| Komşu dişlere etki | Kapanış korunur | Boşluk uzun süre kalırsa komşu dişler yer değiştirebilir |
| İyileşme | Diş eti iyileşmesi gerekmez | Soket iyileşmesi beklenir |
Kurtarma tarafındaki seçenekler için kanal tedavisi ve dolgu ve çürük tedavisi sayfalarına bakabilirsiniz. Çekim sonrasında boşluğun nasıl tamamlanacağı ise implant tedavisi ve protez tedavisi sayfalarında anlatıldı.
Çekim öncesi hazırlık ve sistemik durumlar
Çekim yalnızca ağzı ilgilendiren bir işlem değildir. Randevuya gelirken kullandığınız ilaçların listesini ya da kutularını yanınızda getirin. Aşağıdaki başlıklar planı doğrudan etkileyebilir:
- Kan sulandırıcılar — ilacı kendi başınıza kesmeyin; karar takip eden hekiminizle birlikte verilir
- Kemik ilaçları — osteoporoz ya da onkolojik tedavi kapsamında kullanılan ilaçlar iyileşmeyi etkileyebilir
- Şeker hastalığı — kan şekerinin kontrol altında olması ve randevuya aç gelmemek önemlidir
- Kalp kapak hastalığı ve geçirilmiş kalp cerrahisi — koruyucu ilaç ihtiyacı olabilir
- Baş-boyun bölgesine radyoterapi öyküsü — çekim planı bu bilgiye göre değişir
- Bağışıklığı etkileyen tedaviler — zamanlama için takip eden hekimle iletişim kurulur
- Gebelik — dönem ve aciliyet birlikte değerlendirilir
Bu başlıklarla ilgili ayrıntılı yazılar: kan sulandırıcı kullanırken diş çekimi, şeker hastalığında çekim ve implant ve hamilelikte diş tedavisi.
Randevu günü aç gelmeyin; hafif bir öğün tansiyon ve kan şekeri açısından işi kolaylaştırır. İşlem sonrası araç kullanacaksanız uyuşukluğun dikkatinizi etkileyebileceğini hesaba katın.
İşlem nasıl ilerliyor?
- DeğerlendirmeMuayene yapılır, film alınır, kök sayısı ve komşu yapılarla ilişki görülür.
- AnesteziBölge lokal anesteziyle uyuşturulur; uyuşmanın tam oturması beklenir.
- Dişin gevşetilmesiDiş, kemikten ölçülü hareketlerle ayrılır. Amaç çevre kemiği olabildiğince korumaktır.
- ÇıkarmaKökler ayrık ya da eğriyse diş bölünerek alınabilir; bu yaklaşım dokuya binen kuvveti azaltır.
- Soketin temizlenmesiBoşluk kontrol edilir, artık doku temizlenir, keskin kemik kenarı düzeltilir.
- KapatmaGerekiyorsa dikiş atılır. Bölgeye tampon konur ve ısırmanız istenir.
- Bilgilendirmeİlk gün için yapılacaklar anlatılır, kontrol randevusu planlanır.
Basit görünen bir dişin uzun sürmesi ya da tersi mümkündür. Süre, kökün şekline ve kemiğin yoğunluğuna göre değişir; işlemin süresi sonucun kalitesini göstermez.
Soket koruması ve boşluğun geleceği
Diş çekildikten sonra geride kalan kemik boşluğuna soket denir. Boşluk zamanla dolar, ancak bu süreçte çevredeki kemik bir miktar hacim kaybeder. Kayıp özellikle dudak tarafında belirgindir ve ileride yapılacak planı etkileyebilir.
Bu nedenle bazı olgularda çekimle aynı seansta sokete koruyucu bir işlem uygulanabilir. Amaç kemiğin biçimini korumak ve sonraki aşamayı kolaylaştırmaktır. Bu kararın gerekip gerekmediği, boşluğun nasıl tamamlanacağı planına göre verilir.
Boşluğun uzun süre boş bırakılması komşu dişlerin yer değiştirmesine ve karşı çenedeki dişin sarkmasına yol açabilir. Bu yüzden çekim planlanırken “sonra ne olacak” sorusu aynı görüşmede konuşulur.
Çekim kararını verirken hastaya hep aynı soruyu soruyorum: bu dişi bir yıl daha ağzında tutarsak ne kazanırız, ne kaybederiz. Bazen kazanç net oluyor ve bekliyoruz. Bazen bekleme, sonraki tedaviyi zorlaştırıyor. Karar dişin değil, planın kararı.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
İlk 24 saat kontrol listesi
- Tamponu önerilen süre boyunca aralıksız ısırın; sık sık çıkarıp kontrol etmeyin
- Ağzınızı çalkalamayın, tükürmeyin, pipet kullanmayın
- Yanağa dışarıdan aralıklı soğuk uygulayın
- Başınızı yastıkla biraz yükseltip dinlenin
- Ilık ve yumuşak gıdalar seçin; çorbayı sıcak değil ılık için
- Sigara ve alkolden uzak durun
- Ağır kaldırmayın, spor yapmayın, sıcak duş ve hamamdan kaçının
- Fırçalamayı bırakmayın; çekim bölgesine dokunmadan diğer dişleri temizleyin
- Önerilen ilaçları tarif edildiği şekilde kullanın
Adana yazında dikkat
Sıcak günlerde sıvı kaybı artar. Bol su için, ancak pipetle içmeyin. Öğle saatlerinde dışarıda uzun süre kalmamaya çalışın; ısı ve terleme şişliği ve rahatsızlık hissini artırabilir.
Kanama olursa ne yapılır?
Çekimden sonra birkaç saat boyunca tükürükle karışan pembe bir sızıntı olağandır. Bu, ağızda göründüğünden daha az miktardadır. Asıl bakılması gereken, aktif kanamanın sürüp sürmediğidir.
- Temiz bir tampon hazırlayınSteril gazlı bez ya da temiz bir mendili katlayarak rulo yapın.
- Doğrudan bölgeye yerleştirinTamponu dişlerin arasına değil, çekim boşluğunun üzerine gelecek şekilde koyun.
- Kesintisiz ısırınYaklaşık yarım saat boyunca açıp bakmadan basınç uygulayın.
- DinleninBu süre boyunca konuşmayı, eğilmeyi ve hareketi azaltın; başınızı yüksekte tutun.
- Devam ederse tekrarlayınTamponu yenileyip bir kez daha aynı süre uygulayın.
Basınca rağmen durmayan, ağzı hızla dolduran ya da pıhtı parçalarıyla gelen kanamada beklemeyin; acile başvurun. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bu eşiği daha düşük tutun.
İyileşme takvimi ve beslenme
- İlk günSızıntı ve hafif ağrı beklenir. Yumuşak, ılık gıdalar; bol sıvı.
- 2-3. günŞişlik en belirgin dönemine ulaşabilir. Ilık tuzlu su ile nazik gargaraya bu aşamada geçilir.
- 4-7. günRahatlama belirginleşir. Çiğneme kademeli olarak normale döner, diğer tarafla beslenmeye devam edilir.
- 7-10. günDikiş varsa alınır. Diş eti yüzeyi büyük ölçüde kapanır.
- Sonraki haftalarSoketteki kemik dolumu sürer. Bu dönemde protez ya da implant planı için değerlendirme yapılır.
Beslenmede yumuşak ve ılık seçenekler öne çıkar: yoğurt, muhallebi, püre, iyi pişmiş sebze, yumuşak makarna. Çekirdek, fındık, cips ve kabuklu gıdalar soket kapanana kadar ertelenir. Baharatlı ve çok asitli yiyecekler ilk günlerde rahatsızlık verebilir. Sıcak günlerde çekim sonrası bakım için yazın diş çekimi sonrası bakım yazısına bakabilirsiniz.
Riskler ve ne zaman aranmalı
Çekim planlanabilir bir işlemdir; yine de bilinen riskleri vardır. Kuru soket, uzayan kanama, enfeksiyon, komşu dişte ya da dolguda zorlanma, çene kaslarında geçici kasılma ve alt çenede sinire yakın dişlerde geçici his değişikliği bunlar arasındadır. Üst arka dişlerde sinüs boşluğuyla komşuluk ayrıca değerlendirilir.
Kuru sokette ağrı, ilk günlerdeki rahatlamanın ardından yeniden ve daha güçlü biçimde başlar; kulağa ve şakağa yayılabilir. Ayrıntısını 20’lik diş çekimi sayfasında anlattık.
Dikkat
Basınca rağmen durmayan kanama, hızla büyüyen şişlik, ateş, yutkunma ya da nefes alma güçlüğü ve ağzın açılamaması acil durumdur. Beklemeden 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. İltihap tablosu için diş apsesi tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Ücreti belirleyen etkenler ve SGK
Sayfada rakam paylaşmıyoruz; sağlık alanındaki tanıtım kuralları buna izin vermiyor. Planı etkileyen başlıkları söyleyebiliriz: dişin konumu ve kök yapısı, gömülülük durumu, dişin bölünerek çıkarılmasının gerekip gerekmediği, dikiş ihtiyacı, sokete koruyucu bir işlem uygulanıp uygulanmayacağı ve ek görüntüleme. Sistemik bir durum nedeniyle ek hazırlık gerekiyorsa süreç buna göre planlanır.
Sosyal güvenlik kapsamındaki karşılama koşulları kurum düzenlemelerine göre değişir ve güncellenebilir. Muayenehanemiz Gürselpaşa Mahallesi, Abidin Dino Bulvarı üzerinde, Seyhan sınırlarında. Adres, ulaşım ve çalışma saatleri iletişim sayfasında; gün ayarlamak için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur. İşlem sırasında basınç ve itme hissi duymak olağandır; keskin bir his tarif ederseniz anestezi desteklenir. Rahatsızlık duyduğunuz anda haber vermeniz yeterli.
Uyuşukluk geçtikten sonra ılık ve yumuşak gıdalarla başlayabilirsiniz. Uyuşukluk sürerken yemek yemek dudak ve yanak ısırmalarına yol açar. Sıcak içecekleri ilk gün erteleyin.
İlk gün çalkalamayın; pıhtının yerinde kalması gerekir. Sonraki günlerde ılık tuzlu suyla nazik, bastırmadan çalkalamaya geçebilirsiniz. Güçlü gargara ve tükürme iyileşmeyi geciktirir.
İlacınızı kendi başınıza kesmeyin. Bu karar, ilacı yazan hekiminizle birlikte verilir ve çoğu çekimde ilaca devam edilerek yerel önlemlerle ilerlenebilir. Randevudan önce ilaç bilgisini iletin.
Diş eti yüzeyi görece kısa sürede kapanır; alttaki kemiğin dolması daha uzun bir süreçtir. Bu nedenle protez ya da implant planı için beklenen süre kişiye ve bölgeye göre farklılık gösterir.
Uzun süre boş kalan boşlukta komşu dişler eğilebilir, karşı çenedeki diş sarkabilir ve kapanış değişebilir. Bu değişimler ileride yapılacak tedaviyi zorlaştırır. Boşluğun planı çekimle birlikte konuşulur.
Mümkün olabilir. Karar dişlerin konumuna, işlem süresine ve genel sağlık durumunuza göre verilir. Şehir dışından geliyorsanız randevuyu tek gelişte tamamlayacak biçimde planlamaya çalışırız.
Süt dişleri altındaki kalıcı dişin sürmesi için yer tutar; bu yüzden erken çekim tercih edilmez. Kurtarılamayan ya da alttaki dişin yolunu kapatan durumlarda çekim gerekebilir ve gerekirse yer tutucu planlanır. Ayrıntı: çocuk diş hekimliği.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği. Bağlantı
- American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons — Tooth extraction ve iyileşme bilgilendirmeleri. Bağlantı
- American Dental Association — Extractions. Bağlantı
- T.C. Sağlık Bakanlığı — Ağız ve diş sağlığı bilgilendirmeleri. Bağlantı
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, muayene yerine geçmez. Dişinizin korunup korunamayacağını birlikte değerlendirmek için randevu alabilirsiniz.
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
