Gömülü diş, sürme zamanı geçtiği halde çene kemiği ya da diş eti içinde kalmış dişe verilen addır. Her gömülü diş çıkarılmaz. Bazıları izlenir, bazıları cerrahi olarak alınır, köpek dişi gibi işlevi önemli dişlerde ise ortodontik destekle ağza kazandırılması denenir. Karar radyografi ve muayene sonrasında verilir.
Gömülü diş nedir?
Her dişin belirli bir sürme takvimi vardır. Diş, kemik içinde oluşup diş etini geçerek ağız boşluğuna ulaşır. Bu yolculuk yarıda kalırsa dişe gömülü denir. Tamamen kemik içinde kalmışsa tam gömülü, bir bölümü diş etinden görünüyorsa yarı gömülü olarak tanımlanır.
Sürmenin engellenmesinde birkaç neden bir arada bulunabilir: çenede yer darlığı, dişin yanlış açıyla konumlanması, önündeki süt dişinin zamanında düşmemesi, fazladan bir dişin yolu kapatması ya da sürme yolundaki kist benzeri bir oluşum. Bazı durumlarda ailesel yatkınlık da rol oynar.
Gömülü kalmak tek başına hastalık değildir. Önemli olan, o dişin bulunduğu yerde çevresine ne yaptığıdır. Bu yüzden ilk adım her zaman değerlendirmedir, işlem değil.
Hangi dişler gömülü kalır?
- Yirmi yaş dişleri — gömülü kalma ihtimali en yüksek gruptur; ayrıntısı 20’lik diş çekimi sayfasında
- Üst köpek dişleri — gülüş hattında görev aldığı için çıkarmak yerine ağza kazandırılması sıklıkla tercih edilir
- Alt küçük azılar — yer darlığında sürme yolunu kaybedebilir
- Fazla dişler — normal diş sayısının dışında oluşan, sürme yolunu kapatan dişler
- Kalıcı kesiciler — süt dişinin düşmemesi ya da travma öyküsü nedeniyle gecikebilir
Çocuklarda sürme takviminin izlenmesi bu tabloların erken fark edilmesini sağlar. Yaş dönemine göre kontrol düzeni için çocuk diş hekimliği sayfasına bakabilirsiniz.
Gömülü diş neden izlenir?
Gömülü bir diş uzun yıllar hiçbir şikâyet vermeden durabilir. Buna karşılık bulunduğu yerde sessizce ilerleyen değişiklikler oluşturabilir. En sık karşılaşılanlar şunlardır:
- Komşu dişin kökünde basıya bağlı erime
- Diş çevresindeki keseciğin büyümesi ve kist oluşumu
- Yarı sürmüş dişlerde temizlenemeyen cep ve tekrarlayan diş eti iltihabı
- Komşu dişin arka yüzeyinde ulaşılamayan çürük
- Diş dizisinde sıkışma ya da kapanış uyumsuzluğu
- Protez planlanan bölgede taban altında kalan diş
Bu nedenle şikâyet olmasa bile belirli aralıklarla film ile takip önerilir. Takip, “bir şey olursa geliriz” yaklaşımından daha güvenli bir yoldur.
Tanı ve planlama
Değerlendirme muayeneyle başlar. Diş dizisindeki boşluk, süt dişinin hâlâ ağızda olması, damak ya da yanak tarafında elle hissedilen bir kabartı ilk ipuçlarıdır. Ardından panoramik film alınır; dişin varlığı, açısı ve komşu köklerle ilişkisi bu filmde görülür.
Konum tam olarak ayrılamadığında dental tomografi devreye girer. Üç boyutlu görüntü, dişin damak tarafında mı yoksa dudak tarafında mı olduğunu, komşu kökte erime bulunup bulunmadığını ve alt çenede kanal içinden geçen sinire uzaklığı gösterir. Görüntüleme yöntemleri için dijital görüntüleme sayfasına bakabilirsiniz.
Planlama aşamasında hastanın yaşı, ortodontik tedavi ihtiyacı, komşu dişlerin durumu ve genel sağlık öyküsü birlikte değerlendirilir. Bazı olgular hastane koşullarında ele alınmayı gerektirir; böyle bir durumda yönlendirme yapılır.
İki farklı yol: çıkarmak ya da sürdürmek
Gömülü dişte tek bir doğru yoktur. Aşağıdaki tablo iki temel yaklaşımın nerede ayrıldığını özetliyor.
| Ölçüt | Cerrahi olarak çıkarma | Açığa çıkarıp sürdürme |
|---|---|---|
| Hangi dişlerde | Yirmilik dişler, fazla dişler, işlevi olmayan dişler | Köpek dişi ve kesiciler gibi işlevi önemli dişler |
| Amaç | Komşu dokuyu korumak | Dişi diziye kazandırmak |
| Ek tedavi | Genellikle gerekmez | Ortodontik tedavi gerekir |
| Süre | Tek cerrahi randevu | Aylara yayılan bir süreç |
| Yaş etkisi | Erken yaşta iyileşme daha rahat | Genç yaşta sürdürme şansı daha yüksek |
| Sonrası | Boşluk gerekiyorsa planlanır | Kapanış ortodontiyle düzenlenir |
Cerrahi işlem adım adım
- HazırlıkFilm yeniden gözden geçirilir, kullandığınız ilaçlar ve sistemik öykünüz doğrulanır.
- AnesteziBölge lokal anesteziyle uyuşturulur; uyuşmanın oturması beklenir.
- Diş etinin kaldırılmasıDişe ulaşmak için diş eti sınırlı bir alanda kaldırılır.
- Kemiğe ulaşımDişin üzerini örten kemikten gerektiği kadar kaldırılır; komşu köklere dikkat edilir.
- Dişin çıkarılması veya açığa çıkarılmasıÇıkarılacaksa gerektiğinde parçalara ayrılır. Sürdürülecekse yüzeyine ortodontik bir aparey bağlanır.
- Temizlik ve dikişBölge temizlenir, diş eti yerine getirilir ve dikişle kapatılır.
- KontrolDikiş alımı ve iyileşmenin izlenmesi için randevu verilir.
İşlem süresi dişin derinliğine ve açısına göre değişir. Sürenin uzun olması sorun anlamına gelmez; komşu dokuları korumak için sabırlı çalışmak gerekir.
Gömülü köpek dişinde ortodontiyle iş birliği
Üst köpek dişleri, gülüşün köşesini tutan ve çiğnemede yön veren dişlerdir. Bu diş gömülü kaldığında çıkarmak ilk seçenek olmaz. Yaş uygunsa ve dişin konumu izin veriyorsa, cerrahi olarak açığa çıkarılıp yüzeyine küçük bir aparey ile ince bir zincir bağlanır. Ortodontik tedavi bu zincir üzerinden dişi ay ay diziye doğru taşır.
Bu yol iki hekimin ortak planını gerektirir: cerrahi aşama ve ortodontik hareket birbirine bağlıdır. Süreç aylara yayılır ve düzenli randevu ister. Şehir dışından geliyorsanız randevuların önceden takvimlenmesi işi kolaylaştırır. Ortodontik tedavi başlıkları için ortodonti sayfasına bakabilirsiniz.
Sürdürme her zaman mümkün olmayabilir. Diş çok yatık konumdaysa, komşu kökte belirgin erime varsa ya da hasta yaşı ilerlediyse çıkarma ve boşluğun ayrıca planlanması gündeme gelir. Bu durumda implant tedavisi ve protez tedavisi seçenekleri konuşulur.
Gömülü köpek dişi olan hastalar genelde “çeksek de kurtulsak” diye geliyor. Oysa o diş çenenin köşe taşı. Yaş uygunsa önce ağza kazandırmayı konuşuruz; çıkarmak her zaman elimizde kalan seçenek. Tersi mümkün değil.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
İyileşme ve sonrası bakım
- İlk gün bölgeye dışarıdan aralıklı soğuk uygulayın, başınızı biraz yüksekte tutarak yatın
- İlk 24 saat ağzınızı çalkalamayın, tükürmeyin ve pipet kullanmayın
- Yumuşak ve ılık gıdalar tercih edin, sıcak içecekleri birkaç gün erteleyin
- Dikişli bölgeyi fırçalarken üzerine bastırmayın; çevresini temizlemeye devam edin
- Sigaradan uzak durun; iyileşmeyi doğrudan etkiler
- Önerilen ilaçları tarif edildiği şekilde kullanın, kendi başınıza ilaç eklemeyin
- Dikiş alma ve kontrol randevusunu aksatmayın
Şişlik ilk günlerde artıp sonra gerilerken yanakta morluk çıkabilir ve zamanla açılır. İyileşme hızı yaşa, işlemin genişliğine ve genel sağlık durumuna göre kişiden kişiye farklılık gösterir.
Dikkat
Durdurulamayan kanama, hızla büyüyen şişlik, ateş, yutkunma ya da nefes alma güçlüğü ve ağzın hiç açılamaması acil durumdur. Beklemeden 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Riskler ve kimlerde temkinli davranılır
Gömülü diş cerrahisi planlanabilir bir işlemdir; yine de bilinen riskleri vardır. Alt çenede kanal içinden geçen sinire yakın dişlerde dudak ve çenede geçici uyuşukluk hissi görülebilir. Üst çenede sinüs boşluğuyla komşuluk söz konusu olabilir. Komşu dişte hassasiyet, dikiş bölgesinde iyileşme gecikmesi ve enfeksiyon diğer olasılıklardır.
Bazı durumlarda işlem ertelenir ya da hastane koşullarına yönlendirilir: kontrol altında olmayan sistemik hastalık, kan sulandırıcı ya da kemik ilacı kullanımı, geçirilmiş baş-boyun radyoterapisi, bağışıklığı etkileyen tedaviler ve gebelik dönemi. Bu başlıklarda kan sulandırıcı kullanırken diş çekimi ve hamilelikte diş tedavisi yazılarına göz atabilirsiniz.
Ücreti belirleyen etkenler ve SGK
Sayfada rakam paylaşmıyoruz. Planı etkileyen başlıkları söylemek ise mümkün: dişin gömülülük derecesi, kemik kaldırma ihtiyacı, dişin bölünerek çıkarılıp çıkarılmayacağı, ortodontik aparey uygulanıp uygulanmayacağı, dikiş sayısı ve ek görüntüleme ihtiyacı. Sürdürme yolu seçildiğinde ortodontik tedavi ayrı bir süreç olarak planlanır.
Sosyal güvenlik kapsamındaki karşılama koşulları kurum düzenlemelerine göre değişir. Muayenehanemiz Gürselpaşa Mahallesi, Abidin Dino Bulvarı üzerinde, Seyhan’da; adres ve çalışma saatleri iletişim sayfasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Hayır. Çevresinde iltihap, kist ya da komşu kökte erime bulgusu olmayan bazı dişler izlenebilir. Karar, dişin bulunduğu yerde ne yaptığına bakılarak verilir; şikâyet tek ölçüt değildir.
Çoğu zaman rutin kontrolde çekilen panoramik filmde görülür. Süt dişinin yerinde durması, diş dizisinde beklenmeyen bir boşluk ya da damakta elle hissedilen kabartı da ipucu olabilir.
Muayenehane koşullarında işlem lokal anestezi altında yapılır. Çok sayıda gömülü dişin aynı seansta ele alınması gerekiyorsa ya da ek sağlık koşulları varsa hastane ortamına yönlendirme yapılır.
Süre dişin derinliğine, açısına ve yaşa göre değişir; aylarla ölçülen bir süreçtir. Net bir takvim vermek yerine, belirli aralıklarla ilerlemeyi görüp planı güncellemek daha doğru bir yaklaşımdır.
Alt çenede sinire yakın dişlerde işlem sonrası dudak ya da çenede geçici his değişikliği görülebilir. Bu ihtimal ameliyat öncesi film üzerinden değerlendirilir ve size anlatılır. Seyir kişiden kişiye farklılık gösterir, bu nedenle izlem yapılır.
Genellikle işlemden yaklaşık bir hafta sonra alınır. Kendiliğinden eriyen dikiş kullanıldıysa ayrıca alınması gerekmez; bu durumda yine de kontrol randevusuna gelmeniz istenir.
Erken dönemde bazen yalnızca yer açmak ya da yerinde duran süt dişini almak sürmeyi başlatabilir. Bu yüzden karışık dişlenme döneminde film ile takip önemlidir. Değerlendirme için çocuk diş hekimliği sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği. Bağlantı
- American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons — Impacted teeth. Bağlantı
- American Dental Association — Oral surgery bilgilendirmeleri. Bağlantı
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, muayene yerine geçmez. Filminizi birlikte değerlendirmek için randevu alabilirsiniz.
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
