Yirmi yaş dişi, çenede en son süren azı dişidir. Yer bulamadığında yarı gömülü kalabilir, komşu dişe baskı yapabilir ya da çevresindeki diş etinde tekrarlayan iltihaba yol açabilir. Çekim kararı bu tabloya, radyografiye ve şikâyetin sıklığına bakılarak verilir. İşlem lokal anestezi altında yapılır.
Yirmilik diş neden sorun çıkarır?
Yirmi yaş dişleri çenenin en arkasında, sürme sırası en son gelen dişlerdir. Sürme yaşı kişiden kişiye değişir; bazılarında hiç oluşmaz, bazılarında ise çene kemiğinin içinde bütünüyle gömülü kalır. Sorun genellikle yer darlığından kaynaklanır. Diş süreceği alanı bulamadığında yana yatar, öne doğru komşu azıya dayanır ya da yarı yolda kalır.
Yarı sürmüş bir dişin üzerinde diş etinden bir kapak kalır. Bu kapağın altı fırçayla temizlenemez ve gıda artığı burada birikir. Zamanla perikoronit denilen tekrarlayan diş eti iltihabı gelişir: bölge şişer, ağzı açmak zorlaşır, çiğnerken yanak ısırılır. Şikâyet birkaç gün sonra geriler, sonra tekrar başlar. Bu döngü çekim kararının en sık nedenlerindendir.
Bir başka tablo, dişin komşu azıya bastırarak o dişin arka yüzeyinde çürük ya da kök erimesi oluşturmasıdır. Bu durumda yirmilik diş kendisi ağrı yapmasa bile komşu dişi kaybetme ihtimali doğar.
Hangi durumlarda çekim gündeme gelir?
- Aynı bölgede tekrarlayan diş eti iltihabı ve şişlik öyküsü
- Yirmilik dişte ya da komşu azının arka yüzünde çürük gelişmesi
- Dişin komşu azının köküne bası yapması, filmde erime izlenmesi
- Diş çevresindeki keseciğin büyümesi, kist şüphesi
- Temizlenemeyen bir konumda olması ve diş eti cebinin derinleşmesi
- Ortodontik tedavi planının bu dişin çıkarılmasını gerektirmesi
- Karşı çenede eşi olmadığı için sarkması ve kapanışı bozması
Ortodontik planlamayla ilgili değerlendirmeler için ortodonti sayfasına bakabilirsiniz.
Ağrımıyorsa çektirmeli miyim?
Bu, muayenehanede en çok duyduğumuz sorulardan biri. Kısa cevap: her sessiz yirmilik dişin çekilmesi gerekmez. Diş tam sürmüşse, karşı çenedeki eşiyle düzgün kapanıyorsa, fırçayla ulaşılabiliyorsa ve çevresinde iltihap bulgusu yoksa izlemek makul bir yaklaşımdır. Bu durumda belirli aralıklarla kontrol ve film ile takip önerilir.
Buna karşılık dişin yarı gömülü kalması, temizlenemeyen bir cep oluşturması ya da komşu dişe baskı yapması sessiz olsa bile risk taşır. Karar, “ağrı var mı” sorusundan çok “bu diş ileride ne yapar” sorusuna göre verilir.
Sürme yaşı, çenedeki konum ve hangi belirtilerin değerlendirme gerektirdiği için 20 yaş dişleri ne zaman çıkar? rehberine bakabilirsiniz.
Zamanlama
Genç yaşlarda kök gelişimi henüz tamamlanmadığı ve kemik daha esnek olduğu için işlem ve iyileşme genellikle daha kolay seyreder. Sınav ya da yoğun iş dönemine denk getirmemek, planlamayı rahatlatır. Öğrenciler için ara tatiller uygun bir aralık olabilir.
Çekim öncesi değerlendirme
İlk randevuda şikâyetin öyküsü dinlenir, ağız içi muayene yapılır ve panoramik film alınır. Film, dişin konumunu, kök sayısını, köklerin eğriliğini ve alt çenede kanal içinden geçen sinire olan uzaklığı gösterir. Bu ilişki net değilse dental tomografi istenebilir. Görüntüleme yöntemleri için dijital görüntüleme sayfasına bakabilirsiniz.
Genel sağlık durumu ayrı bir başlıktır. Kullandığınız ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları, kemik ilaçlarını ve düzenli kullandığınız diğer reçeteleri randevuya gelirken yanınızda getirin. Şeker hastalığı, kalp kapak öyküsü, geçirilmiş radyoterapi ya da bağışıklığı etkileyen tedaviler planı değiştirebilir. Bu konularda kan sulandırıcı kullanırken diş çekimi ve şeker hastalığında çekim ve implant yazılarına göz atabilirsiniz.
İşlem nasıl ilerliyor?
- AnesteziBölge lokal anesteziyle uyuşturulur. Uyuşmanın tam oturması beklenir.
- UlaşımDiş yarı gömülü ya da gömülüyse diş etinde küçük bir pencere açılır; gerekiyorsa üzerindeki kemikten sınırlı miktarda kaldırılır.
- AyırmaKökler ayrı yönlere bakıyorsa diş parçalara bölünerek çıkarılır. Bu yöntem çevre dokuya binen kuvveti azaltır.
- Çıkarma ve temizlikDiş alınır, soket içi temizlenir, keskin kemik kenarı varsa düzeltilir.
- KapatmaGerekli görülürse dikiş atılır. Bölgeye tampon konur ve ısırmanız istenir.
- Bilgilendirmeİlk 24 saat için yapılacaklar anlatılır, kontrol randevusu verilir.
İşlem süresi dişin konumuna göre değişir. Tam sürmüş bir diş kısa sürede alınabilirken, derin gömülü ve kökleri ayrık bir dişte süre uzar. Sürenin uzaması işlemin kötü gittiği anlamına gelmez.
İlk 24 saat kontrol listesi
- Tamponu önerilen süre boyunca sıkıca ısırın, sık sık değiştirip bakmayın
- İlk gün ağzınızı çalkalamayın, tükürmeyin, pipetle içecek içmeyin
- Yanağa dışarıdan aralıklı soğuk uygulayın
- Yatarken başınızı bir yastık daha yüksekte tutun
- İlık ve yumuşak gıdalar tercih edin; sıcak çorba ve sıcak içecekleri erteleyin
- Sigarayı ve alkolü bu dönemde bırakın
- Ağır kaldırmayın, spor yapmayın, sıcakta uzun süre kalmayın
- Önerilen ilaçları tarif edildiği gibi kullanın, aspirin türü ilaçları kendi başınıza almayın
Adana sıcağı için not
Yaz aylarında terleme sıvı kaybını artırır. Serin su içmek iyileşmeye yardımcı olur; ancak pipet kullanmayın, çünkü ağızda oluşan emiş pıhtıyı yerinden oynatabilir. Öğle saatlerinde dışarıda uzun süre kalmamaya çalışın.
Gün gün iyileşme
- 0-24. saatSızıntı şeklinde kanama olabilir. Uyuşukluk geçtikçe hafif ağrı başlar; önerilen ilaçla kontrol edilir.
- 2-3. günŞişlik genellikle bu aralıkta en belirgin haline ulaşır. Ağzı açmakta zorlanma görülebilir.
- 4-7. günŞişlik gerilemeye başlar, çiğneme rahatlar. Yanakta morluk çıkabilir ve zamanla açılır.
- 7-10. günDikiş varsa bu aralıkta alınır. Bölge kapanmaya devam eder.
- Sonraki haftalarDiş eti yüzeyi tamamlanır, soketteki kemik dolumu daha uzun sürede ilerler.
Bu takvim ortalama bir seyri anlatır. İyileşme hızı yaşa, dişin konumuna, sigara kullanımına ve genel sağlık durumuna göre kişiden kişiye farklılık gösterir.
Hastalar en çok şişliğin ikinci gün artmasına şaşırıyor ve bir şeyler ters gitti sanıyor. Oysa beklenen seyir bu. Asıl bakmamız gereken şey şişliğin dördüncü günden sonra da büyümeye devam edip etmediği. Bunu baştan anlattığımda telefonların yarısı azalıyor.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Kuru soket nedir?
Çekimden sonra boşlukta bir pıhtı oluşur. Bu pıhtı alttaki kemiği ve sinir uçlarını örter, iyileşmenin zeminini kurar. Pıhtının erken dağılması ya da hiç tutunmaması durumunda kemik yüzeyi açıkta kalır; buna kuru soket denir.
Tipik olarak çekimden birkaç gün sonra, ilk günlerdeki rahatlamanın ardından ağrının yeniden ve daha güçlü biçimde başlamasıyla fark edilir. Ağrı kulağa ve şakağa yayılabilir, ağız kokusu eşlik edebilir. Sigara, pipetle içme, ilk gün ağzı çalkalama ve tükürme bilinen tetikleyicilerdir.
- Çekimden sonra rahatlayıp tekrar başlayan, artan nitelikte ağrı
- Soket boşluğunun boş ve kemik renginde görünmesi
- Ağrının kulağa, şakağa ya da boyuna yayılması
- Ağızda kötü tat ve koku
Bu tabloda kendi başınıza müdahale etmeyin; soketin temizlenip pansuman yapılması gerekebilir. Randevu için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Riskler ve olası komplikasyonlar
Her cerrahi işlemde olduğu gibi yirmilik diş çekiminin de bilinen riskleri vardır. Bunlar sık görülmese de baştan konuşulmalıdır.
| Durum | Ne anlama gelir | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Uzayan kanama | Tampona rağmen sızıntının sürmesi | Tampon yenilenir, gerekirse bölge yeniden kontrol edilir |
| Kuru soket | Pıhtının kaybı, kemiğin açıkta kalması | Soket temizlenir, pansuman uygulanır |
| Trismus | Çiğneme kaslarının kasılmasıyla ağzın zor açılması | Genellikle günler içinde geriler, egzersiz önerilir |
| Enfeksiyon | Şişlik ve ağrının artması, ateş eşlik etmesi | Değerlendirme yapılır, gerekirse ilaç düzenlenir |
| Sinir yakınlığı | Alt çenede dudak ve çenede uyuşukluk hissi | Film ile önceden değerlendirilir, izlenir |
| Sinüs ilişkisi | Üst çenede sinüs boşluğuna yakınlık | Planlamada dikkate alınır, önlem alınır |
Alt çenede kanal içinden geçen sinire yakın dişlerde uyuşukluk hissi görülebilir. Bu ihtimal çekim öncesinde film üzerinden değerlendirilir ve gerekiyorsa hastane koşullarına yönlendirme yapılır.
Ücreti belirleyen etkenler ve SGK
Rakam paylaşmıyoruz; sağlık alanındaki tanıtım kuralları buna izin vermiyor. Planı etkileyen başlıklar ise açık: dişin tam sürmüş mü yoksa gömülü mü olduğu, kök sayısı ve eğriliği, sinire ya da sinüse yakınlık, dişin bölünerek çıkarılmasının gerekip gerekmediği, dikiş ihtiyacı ve ek görüntüleme. Aynı seansta birden fazla dişin planlanması da randevu düzenini değiştirir.
Sosyal güvenlik kapsamındaki karşılama koşulları kurum düzenlemelerine göre değişir ve zaman içinde güncellenir. Muayenehanemiz Gürselpaşa Mahallesi, Abidin Dino Bulvarı üzerinde, Seyhan’da. Adres, ulaşım ve çalışma saatleri için iletişim sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Zorluk dişin konumuna bağlıdır. Tam sürmüş bir diş çoğu zaman kısa sürede alınır. Yana yatmış, derin gömülü ya da kökleri ayrık dişlerde işlem uzar. Bu ayrım film üzerinden önceden görülür ve size baştan anlatılır.
Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur. İşlem sırasında basınç ve hareket hissi duyulması olağandır; keskin bir his tarif ederseniz anestezi desteklenir. Rahatsızlık duyduğunuz anda elinizi kaldırıp haber vermeniz yeterli.
Şişlik genellikle ikinci ve üçüncü günlerde en belirgin halini alır, sonrasında geriler. Dördüncü günden sonra artmaya devam eden şişlik beklenen seyir değildir; bu durumda kontrol randevusu almanız gerekir.
Aynı taraftaki üst ve alt diş çoğu zaman birlikte planlanabilir; böylece çiğneme için diğer taraf serbest kalır. Karar dişlerin konumuna, işlem süresine ve genel sağlık durumunuza göre verilir.
Sigara pıhtının tutunmasını zorlaştırır ve kuru soket ihtimalini artırır. Mümkün olan en uzun süre ara verilmesi istenir; bu süre işleme ve iyileşmenizin seyrine göre size özel söylenir.
En arkadaki dişin alınması ön dişlerin dizilişini bozmaz. Ön bölgedeki değişimlerin nedenleri farklıdır ve ortodontik değerlendirme gerektirir. Bu konuyu ortodonti sayfasında ele aldık.
Basit çekimlerden sonra çoğu kişi ertesi gün günlük düzenine dönebilir. Gömülü dişlerde şişlik ve ağzı açma güçlüğü birkaç gün konfor kaybı yaratabilir. Yoğun bir programınız varsa işlemi hafta sonuna yakın planlamak rahatlatıcı olur.
Durdurulamayan kanama, hızla büyüyen şişlik, ateş, yutkunma ya da nefes alma güçlüğü ve ağzın hiç açılamaması acil durumdur. Bu tabloda 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Ayrıntı için diş apsesi tedavisi sayfasına bakın.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği. Bağlantı
- American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons — Wisdom teeth management. Bağlantı
- NHS — Wisdom tooth removal. Bağlantı
- T.C. Sağlık Bakanlığı — Ağız ve diş sağlığı bilgilendirmeleri. Bağlantı
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, muayene yerine geçmez. Kendi dişiniz için değerlendirme isterseniz randevu alabilirsiniz. Genel çekim bilgisi için diş çekimi ve gömülü diş cerrahisi sayfalarına bakabilirsiniz.
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
