Diş çekimi sonrası ilk 24 saatin tek amacı, boşlukta oluşan pıhtıyı korumaktır. Tampona sıkıca bastırmak, çalkalama ve tükürmeden kaçınmak, sigara ile pipeti bırakmak ve ilk gün ılık yumuşak gıdalarla beslenmek iyileşmenin temelini kurar.
Çekimden sonra boşlukta ne oluyor?
Diş çıktıktan sonra geriye kemikle çevrili bir boşluk kalır. Bu boşluk kısa süre içinde kanla dolar ve jel kıvamında bir pıhtı oluşur. Pıhtı, altındaki kemiği ve sinir uçlarını örten doğal bir örtüdür. İyileşme dokusu bu örtünün altında kurulur.
İlk günün bütün kuralları tek bir cümleye indirgenebilir: pıhtıyı yerinden oynatmayın. Kuvvetli çalkalama, tükürme, pipetle emme ve sigara dumanının yarattığı basınç değişimi bu örtüyü kaldırabilir. Örtü kalktığında kemik yüzeyi açıkta kalır, ağrı belirginleşir ve iyileşme uzar.
İkinci gün itibarıyla pıhtının yerine yumuşak doku geçmeye başlar. Diş eti kenarları içe doğru büyür, boşluk küçülür. Kemik dolumu ise haftalar süren bir süreçtir. Bu nedenle ilk 24 saatteki davranış, sonraki haftaları da belirler.
Çekimin genel akışı ve öncesinde yapılan değerlendirme için diş çekimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Saat saat ilk 24 saat
- İlk 30 dakikaÜzerine konan tamponu sıkıca ısırın. Sürekli açıp kontrol etmeyin; her kontrol pıhtının oturmasını geciktirir. Bu sırada konuşmayı da azaltın.
- 30. dakika – 2. saatSızıntı devam ediyorsa temiz bir gazlı bezi katlayıp yenisiyle değiştirin ve tekrar bastırın. Uyuşukluk sürerken yemek yemeyin; dudak ve yanağı farkında olmadan ısırmak yaygındır.
- 2-6. saatYanağa dıştan soğuk uygulayın. Aralıklı olarak, ince bir bez üzerinden çalışın. Bu dönemde ılık ve yumuşak gıdalar tüketilebilir. Başınızı yükseltmek sızıntıyı azaltır.
- 6-12. saatŞişlik genellikle bu saatlerde belirginleşmeye başlar. Bu, beklenen bir yanıttır. Ağızda hafif kanlı bir tat olması normaldir; tükürmek yerine yutulması pıhtı için daha güvenlidir.
- 12-24. saatDiğer dişleri normal şekilde fırçalayın, yalnızca çekim bölgesine değmeyin. Kesinlikle gargara ya da kuvvetli çalkalama yapmayın.
- 24. saat sonrasıHekiminiz aksini söylemediyse ılık tuzlu suyla nazik ağız banyosu başlanabilir. Çalkalamak değil, suyu ağızda tutup yavaşça bırakmak kastediliyor.
Uyuşukluk ne kadar sürer?
Lokal anestezinin etkisi bölgeye ve kullanılan tekniğe göre değişir; birkaç saat sürmesi olağandır. Uyuşukluk geçene kadar sıcak içecek içmeyin ve çiğnemeyin. Ertesi güne kadar süren, karıncalanmayla giden bir his varsa hekiminize bildirin.
Ne yenir, ne içilir?
İlk gün beslenmenin iki kuralı var: ılık olacak ve çiğneme gerektirmeyecek.
- Yoğurt, ayran, süt ve süt tatlıları ılık ya da oda sıcaklığında tüketilebilir.
- Çorbalar ılıtılarak içilebilir; kaşıkla ve yavaşça.
- Püre kıvamındaki sebzeler, patates püresi, muz gibi yumuşak meyveler uygundur.
- Yumuşak yumurta ve iyi pişmiş makarna ikinci gün için düşünülebilir.
- Bol su için; sıvı alımı iyileşmeyi destekler.
- Sıcak çorba, sıcak çay ve kahve ilk gün dışarıda kalsın. Sıcaklık kanamayı yeniden başlatabilir.
- Pipetle içecek tüketmeyin. Emme hareketi pıhtıyı çeker.
- Çekirdek, fındık, cips, kabuklu gıdalar boşluğa kaçabilir.
- Baharatlı ve asitli yiyecekler yarayı tahriş eder.
- Alkol iyileşmeyi olumsuz etkiler ve kullanılan ilaçlarla etkileşebilir.
İlk gün yapılmaması gerekenler
- Çalkalamak, tükürmek, boşluğu dille kurcalamak.
- Sigara içmek. Hem emme hareketi hem duman içeriği iyileşmeyi doğrudan bozar.
- Ağır kaldırmak, spor yapmak, sıcak ortamda uzun süre kalmak.
- Hamama, saunaya ya da çok sıcak duşa girmek.
- Yanağa sıcak kompres uygulamak.
- Reçete edilmemiş ilaç eklemek ya da önerilen ilacı kendi kararıyla bırakmak.
- Dikiş varsa dille yoklamak; dikişler zamanı geldiğinde değerlendirilir.
Çekim sonrası şikâyetlerin çoğu, ilk gün yapılan iyi niyetli hatalardan geliyor. En sık duyduğum cümle “temiz kalsın diye çalkaladım” oluyor. Oysa o bölgeyi temiz tutmanın yolu ilk gün ona dokunmamaktan geçiyor.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Kanama durmuyorsa ne yapmalı?
Çekimden sonraki birkaç saat boyunca tükürükte kan izi görülmesi olağandır. Az miktarda kan, tükürükle karışınca gözle görülenden çok daha fazlaymış gibi görünür.
Sızıntı sürüyorsa şu sıra izlenir: temiz bir gazlı bez katlanır, doğrudan boşluğun üzerine gelecek şekilde yerleştirilir ve kesintisiz olarak yaklaşık yarım saat sıkıca ısırılır. Bu süre içinde bez değiştirilmez, kontrol edilmez. Bu arada oturur pozisyonda kalın ve konuşmayın.
Yarım saatin sonunda sızıntı azalmadıysa işlem bir kez daha tekrarlanabilir. Islatılıp sıkılmış bir siyah çay poşeti de gazlı bez yerine kullanılabilir; çayın içerdiği maddeler pıhtılaşmaya yardımcı olur.
Dikkat
Baskı uygulamasına rağmen ağzı dolduran canlı kırmızı kanama sürüyorsa, ağızda büyük pıhtılar oluşuyorsa, baş dönmesi ve halsizlik eşlik ediyorsa mesai saatleri dışında en yakın acil servise başvurun. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bu durumu hem çekim öncesinde hem sonrasında mutlaka belirtin.
Kuru soket nedir, nasıl anlaşılır?
Pıhtı erken kaybolduğunda ya da hiç oluşmadığında kemik yüzeyi ağız ortamına açık kalır. Bu tabloya kuru soket denir. Çekim sonrası şikâyetlerin en tipik olanıdır ve genellikle işlemden birkaç gün sonra ortaya çıkar.
Ayırt edici özelliği şudur: ağrı ilk gün değil, iyileşme başlamışken geri döner ve giderek artar. Ağrı kulağa, şakağa ya da boyuna yayılabilir. Ağız kokusu ve kötü bir tat eşlik eder. Boşluğa bakıldığında koyu pıhtı yerine soluk bir zemin görülür.
Risk, sigara içenlerde, ilk gün çalkalama yapanlarda ve zor çekimlerden sonra daha yüksektir. Alt yirmilik dişlerde daha sık görülür; bu dişlerin cerrahi süreci için yirmilik diş çekimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Kuru soket evde çözülmez. Bölgenin temizlenmesi ve üzerine örtücü bir pansuman uygulanması gerekir. Ağrı genellikle pansuman sonrası belirgin biçimde geriler, ancak süreç kişiden kişiye farklılık gösterir. Bu tabloyu düşünüyorsanız randevu talebi bırakın.
Adana sıcağında ek dikkat noktaları
Yaz aylarında bölgemizde gün ortası sıcaklıkları yüksek seyrediyor. Bu, çekim sonrası birinci gün için birkaç pratik sonuç doğuruyor.
Birincisi sıvı kaybı. Terleme arttıkça ağız kuruluğu belirginleşir ve iyileşen bölge rahatsız eder. Su alımını artırın, ancak pipet kullanmayın ve içecekleri buz gibi tercih etmeyin.
İkincisi zamanlama. Randevunuzu mümkünse sabah saatlerine almak, işlem sonrası dönemi günün en sıcak saatinde dışarıda geçirmenizi önler. Muayenehanemiz hafta içi 08.30 ile 19.30 arasında hizmet veriyor.
Üçüncüsü aktivite. Sıcakta yürümek, ağır iş yapmak ve spor, kan basıncını yükselterek sızıntıyı yeniden başlatabilir. İlk gün serin bir ortamda dinlenmek işi kolaylaştırır.
Dördüncüsü soğuk uygulamanın sınırı. Soğuk paket cilde doğrudan değmemeli, aralıklarla kullanılmalıdır. Uzun süreli kesintisiz uygulama cilt için uygun değildir.
İkinci ve üçüncü günde ne beklenir?
Şişliğin ikinci gün bir miktar artması beklenen bir seyirdir; üçüncü günden sonra genellikle gerilemeye başlar. Yanakta hafif morarma görülebilir ve kendiliğinden açılır. Çene kaslarının geçici olarak tutulması nedeniyle ağzı açmakta zorlanma olabilir.
İkinci günden itibaren ılık tuzlu su ile nazik ağız banyosuna başlanabilir. Fırçalamaya devam edin, çekim bölgesinin çevresini üçüncü günden sonra yumuşak fırçayla dikkatlice temizleyin.
Şişliğin üçüncü günden sonra artması, ateşin yükselmesi, ağzı açamama veya şişliğin göze ve boyuna doğru yayılması beklenen tablo değildir. Bu durumları yanakta şişlik ne anlama gelir yazımızda ayrıntılı anlattık; ilgili başvuru yolları için acil diş tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz.
Boşluğun kapanması ve sonrasında yerine ne yapılacağı ayrı bir konudur. Eksik dişin yerine implant tedavisi ya da protez tedavisi seçenekleri iyileşme tamamlandıktan sonra planlanır. Zamanlama, çekimin biçimine ve kemiğin durumuna göre kişiden kişiye farklılık gösterir. Adres ve ulaşım için iletişim sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Uyuşukluk tamamen geçtikten sonra ılık ve yumuşak gıdalarla başlanabilir. Uyuşukluk sürerken yemek yemek dudak ve yanağın farkında olmadan ısırılmasına yol açar.
Sigara, pıhtının kaybına ve iyileşmenin gecikmesine en çok katkı sunan etkenlerden biridir. Mümkün olan en uzun süre ara verilmesi önerilir. Süre konusunda hekiminizin işleminize özgü önerisini esas alın.
Evet, diğer dişleri her zamanki gibi fırçalayın. Yalnızca çekim bölgesine fırça değdirmeyin ve o gün gargara kullanmayın. Ağız temizliğini bırakmak enfeksiyon riskini artırır.
İlk iki günde artan, sonra gerileyen şişlik iyileşmenin olağan parçasıdır. Üçüncü günden sonra artan şişlik, ateş, ağzı açamama ve yayılım varsa değerlendirme gerekir.
Çoğu zaman değil. İyileşme sırasında boşluğun yüzeyinde beyazımsı bir doku oluşur ve bu beklenen bir görünümdür. Ağrının artması, kötü koku ve akıntı eşlik ediyorsa muayene gerekir.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği, ağız ve diş sağlığı bilgilendirmeleri. Bağlantı
- T.C. Sağlık Bakanlığı, ağız ve diş sağlığı halk bilgilendirme kaynakları. Bağlantı
- FDI Dünya Diş Hekimleri Federasyonu, ağız sağlığı yayınları. Bağlantı
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, muayene ve tanı yerine geçmez.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve kişiye özel tedavi planının yerine geçmez. Tedavi süresi, uygunluk ve sonuçlar kişiden kişiye değişir. Kesin değerlendirme ağız içi muayene ve gerekli görüntülemeler sonrasında yapılır.