İmplant üstü protez, çene kemiğine yerleştirilen implantlardan destek alan protez türüdür. Doku üzerine oturan klasik protezden farklı olarak tutunmasını implantlardan sağlar. Hareketli ve sabit tasarımları vardır. Uygulanabilmesi için yeterli kemik hacmi ve genel sağlık durumunun elverişli olması gerekir.
İmplant üstü protez nedir?
İmplant üstü protez, dişsiz veya çok sayıda dişi eksik bir çenede protezin implantlara bağlanmasıdır. Klasik protezde tutunmayı sağlayan şey doku emmesiyken burada mekanik bir bağlantı devreye girer. Protez, implantların üzerine yerleştirilen tutucu parçalara oturur.
Bu tasarımın günlük hayattaki karşılığı belirgindir. Konuşurken ve gülerken protezin yerinden oynama endişesi azalır, çiğneme sırasında yükün bir kısmı doğrudan kemiğe aktarılır. Ayrıca implantların bulunduğu bölgede kemik yük almaya devam ettiği için erime süreci farklı seyreder.
Bununla birlikte bu seçenek her hastaya uygun değildir ve cerrahi bir aşama içerir. Karar, kemik yüksekliği ve genişliği, diş eti durumu, sistemik hastalıklar ve hastanın günlük bakım kapasitesi birlikte değerlendirilerek verilir. Cerrahi aşamanın ayrıntıları implant tedavisi sayfasında anlatılıyor.
Kimlere uygulanır, kimlere uygun değildir?
- Alt protezi sürekli oynayan ve klasik protezle rahat kullanım sağlanamayan hastalarda
- Kemik sırtı erimiş, geleneksel protezin tutunma sınırına gelinmiş durumlarda
- Öğürme refleksi nedeniyle damak kaplamasını taşıyamayan hastalarda
- Çok sayıda dişi eksik, kalan dişleri destek olarak kullanılamayacak hastalarda
- Çiğneme gücü ve konuşma güveninin öncelikli olduğu planlarda
- Kemik hacmi yetersizse; ek işlem gerekebilir, bu ayrıca değerlendirilir
- Kontrolsüz diyabet ve iyileşmeyi etkileyen sistemik durumlar varsa
- Ağır sigara kullanımı sürüyorsa; implant çevresi dokular olumsuz etkilenir
- Tedavi edilmemiş diş eti hastalığı ve ağız hijyeni sorunları varsa
- Bazı kemik ilaçlarını kullanan hastalarda; ilaç öyküsü mutlaka bildirilmelidir
- Çene gelişimi tamamlanmamış genç hastalarda
Kullandığınız ilaçların listesini muayeneye getirmeniz planı doğrudan etkiler. Kan sulandırıcılar, kemik erimesi ilaçları ve bağışıklık sistemini etkileyen tedaviler cerrahi planın zamanlamasını değiştirebilir. Gerektiğinde takip eden hekiminizle yazılı görüş alışverişi yapılır.
Hareketli mi sabit mi? Tasarım seçenekleri
| Hareketli (tutucu destekli) | Sabit (vidalı veya simante) | |
|---|---|---|
| Hasta çıkarabilir mi | Evet | Hayır |
| Genellikle implant sayısı | Daha az | Daha fazla |
| Damak kaplaması | Daraltılmış olabilir | Yok |
| Temizlik | Çıkarılarak kolay | Arayüz araçları gerekir |
| Yenilenen parça | Tutucu içlikler zamanla değişir | Vida ve akrilik yüzey kontrolü |
| Uyum hissi | Protez hissi kısmen sürer | Doğal dişe daha yakın |
Hareketli tasarımda protez, implantlar üzerindeki düğme benzeri tutuculara ya da implantları birbirine bağlayan bir bar sistemine oturur. Hasta protezi temizlik için çıkarır. Sabit tasarımda ise protez implantlara vidalanır veya simante edilir; yalnızca hekim tarafından sökülebilir.
İki yaklaşım arasındaki seçim, kemik miktarı ve dudak desteği ihtiyacıyla da ilgilidir. Kemik ve diş eti belirgin biçimde erimişse hareketli tasarımın pembe akrilik kısmı bu boşluğu doldurarak dudak desteği sağlar. Kemik korunmuşsa sabit tasarım daha rahat uygulanır. Bakım disiplini de kararın parçasıdır: sabit tasarım daha titiz bir temizlik rutini ister.
Kaç implant gerekir?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Sayıyı belirleyen dört başlık vardır: çenenin alt mı üst mü olduğu, kemiğin yoğunluğu ve yüksekliği, protezin hareketli mi sabit mi planlandığı ve karşı çenedeki durum.
- Alt çene, hareketli tasarım — Genellikle az sayıda implantla belirgin bir tutunma artışı sağlanabilir. Alt çene kemiği çoğunlukla daha yoğundur.
- Üst çene, hareketli tasarım — Kemik yoğunluğu daha düşük olduğu için genellikle daha fazla destek noktası planlanır.
- Sabit tasarım — Protezin tümünü taşıyacağı için destek sayısı artar ve implantların çene boyunca dağılımı önem kazanır.
- Karşı çene — Karşıda doğal dişler veya sabit protez varsa çiğneme yükü yükselir; plan buna göre kurulur.
Sayı kararı tomografi üzerinden yapılan ölçümlerle netleşir. Kemik yüksekliği yetersiz bölgelerde implant yerleşimi farklı açılarla planlanabilir ya da ek işlem gerekebilir. Bu değerlendirme yapılmadan verilen sayı tahmini gerçeği yansıtmaz.
Tedavi takvimi ve aşamalar
- Muayene ve tomografiKemik hacmi, sinir ve sinüs komşulukları üç boyutlu olarak incelenir. Protez tasarımı buradan geriye doğru planlanır.
- HazırlıkKalan dişlerde çekim gerekiyorsa yapılır, diş eti tedavisi tamamlanır. İyileşme için süre tanınır.
- Cerrahi aşamaİmplantlar lokal anestezi altında yerleştirilir. Aynı seansta geçici protez düzenlemesi yapılabilir.
- İyileşme dönemiİmplantların kemikle bütünleşmesi beklenir. Bu dönem çeneye ve kemik yoğunluğuna göre değişir; genellikle birkaç ayı bulur.
- Tutucuların takılmasıİyileşme tamamlandığında implant üzerine tutucu parçalar yerleştirilir.
- Ölçü ve provaProtez için ölçü alınır, diş dizimi ve kapanış ağızda denenir.
- TeslimProtez tutuculara oturtulur, takıp çıkarma ve temizlik ayrıntılı olarak gösterilir.
- Kontrollerİlk yıl daha sık, sonrasında düzenli aralıklarla implant çevresi ve tutucu parçalar kontrol edilir.
Toplam süre çoğunlukla birkaç aya yayılır ve kişiden kişiye farklılık gösterir. Şehir dışından gelen hastalarda cerrahi ve protez randevuları gruplanarak yol sayısı azaltılabilir; bu plan ilk görüşmede konuşulur.
İmplant üstü protezde asıl iş, cerrahi bittikten sonra başlıyor. İmplantı yerleştirmek bir aşama; onu on yıl sonra da sağlıklı tutmak ayrı bir emek. Kontrol randevusuna gelmeyen hastada sorunu erken yakalama şansımız kalmıyor.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Alışma dönemi ve konuşma
Daha önce klasik protez kullanmış hastalarda alışma genellikle daha kolaydır; çünkü ağız zaten bir protezle çalışmayı öğrenmiştir. Yeni olan, protezin yerinde durmasıdır. İlk günlerde çiğnerken alışılmadık bir sağlamlık hissi bildirilir; bu his kısa sürede olağanlaşır.
Konuşmadaki uyum, tasarımın damakta ne kadar yer kapladığına bağlıdır. Damak kaplaması daraltılmış tasarımlarda dil daha geniş bir alanda hareket eder ve ses çıkışı daha çabuk düzelir. Sabit tasarımlarda diş ile diş eti arasındaki geçiş bölgesinden hava kaçması ilk haftalarda bazı seslerde değişikliğe neden olabilir; sesli okuma pratiği bu dönemi kısaltır.
Takıp çıkarmanın öğrenilmesi hareketli tasarımlarda ayrı bir başlıktır. Protez, tutucuların üzerine parmak baskısıyla oturtulur; ısırarak yerleştirilmez. Çıkarırken de belirlenen yönde ve dengeli bir kuvvetle hareket edilir. Teslim seansında bu hareket birlikte tekrarlanır.
Günlük bakım ve temizlik
- İmplantların diş etinden çıktığı boyun bölgesini yumuşak fırçayla, dairesel hareketlerle günde iki kez temizleyin.
- Sabit tasarımlarda protez altını her gün arayüz fırçası veya köprü ipliğiyle geçin. Bu bölge fırçanın ulaşamadığı yerdir.
- Hareketli tasarımda protezi çıkarıp iç yüzeyini ve tutucu yuvalarını ayrıca fırçalayın.
- Ağız duşu kullanacaksanız basıncı düşük ayarda başlatın ve hekiminize danışın.
- Metal yüzeylere sert veya aşındırıcı temizleyiciler uygulamayın; çizilen yüzey plak tutar.
- Sigara implant çevresindeki dokular için başlıca risk etkenidir; bırakma desteği almanız planın parçasıdır.
- Kontrol randevularını aksatmayın. İmplant çevresindeki kemik kaybı erken dönemde ağrı yapmaz, yalnızca muayene ve filmle görülür.
Bakımın günlük diş fırçalama alışkanlığıyla birlikte yürümesi gerekir. Genel öneriler için düzenli diş bakımı sayfasına bakabilirsiniz.
Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler
İmplant üstü protezde riskler iki başlıkta toplanır. Biyolojik riskler dokuyla, mekanik riskler parçalarla ilgilidir.
- İmplant çevresi diş eti iltihabı — Kanama ve kızarıklıkla başlar. Bu aşamada müdahale edilirse geri döndürülebilir.
- İmplant çevresi kemik kaybı — İltihap kemiğe ilerlediğinde görülür. Erken dönemde belirti vermeyebilir.
- Vida gevşemesi — Sabit tasarımlarda tutucu vidalar zamanla gevşeyebilir; kontrolde sıkılır.
- Tutucu içliklerin aşınması — Hareketli tasarımda protezin tutuşu azalır. Parça değişimiyle çözülür.
- Akrilik veya seramik yüzeyde kırık — Gece diş sıkma ve sert gıda başlıca nedenlerdir.
- Cerrahi döneme ait riskler — Şişlik, morarma ve geçici his değişiklikleri; ayrıntısı cerrahi öncesi anlatılır.
Dikkat
Protezinizde ani bir oynama, dilinize batan bir parça veya implant bölgesinden gelen kanama ve kötü koku varsa bekleyip alışmayı denemeyin. Bu bulgular parçanın gevşediğini ya da doku sorununu gösterebilir. Gevşemiş bir parçayla çiğnemeye devam etmek durumu büyütür.
Tutucu parçalar ne zaman yenilenir?
Hareketli implant üstü protezlerde protezin içine yerleştirilen tutucu içlikler, sürekli takıp çıkarma nedeniyle zamanla aşınır. Bu, bir arıza değil beklenen bir yıpranmadır ve parça değişimiyle çözülür. Değişim zamanını gösteren işaretler şunlardır:
- Protezin eskisine göre kolay çıkması, konuşurken hafifçe kalkması
- Takarken duyulan tıklama sesinin kaybolması
- Çiğnerken protezin bir yana yatması
- Tutucu bölgesinde biriken artıkların artması
Değişim işlemi genellikle kısa sürer ve protezin tümünü ilgilendirmez. Buna karşılık aşınmış içlikle kullanmayı sürdürmek, hem implantlara yanlış yön veren kuvvetler bindirir hem de dokuda tahriş yaratır. Sabit tasarımlarda ise düzenli kontrolde vida torkları ve protez altının temizliği değerlendirilir.
Ücreti belirleyen faktörler ve SGK
İmplant üstü protezde içeriği belirleyen başlıklar: implant sayısı, kemik hacmi için ek işlem gerekip gerekmediği, tasarımın hareketli mi sabit mi olacağı, kullanılan tutucu sistemi, üst yapı malzemesi, geçici protez ihtiyacı ve prova sayısı. Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamı başvurulan kurumun türüne, hastanın statüsüne ve ilgili yılın Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerine göre değişir; muayenehane ile kamu kurumundaki kapsam aynı değildir ve güncel bilgi SGK’dan doğrulanmalıdır. Size özel plan, tomografi değerlendirmesi sonrasında ayrıntılı biçimde açıklanır. Randevu ve iletişim sayfalarından ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bazı planlarda geçici bir protezle aynı gün çıkılabilir. Bunun koşulu, implantların yerleştirildiği anda kemikte yeterli ilk sağlamlığın sağlanmış olmasıdır. Bu değerlendirme cerrahi sırasında yapılır ve önceden söz verilemez. Kalıcı protez, iyileşme tamamlandıktan sonra hazırlanır.
Hareketli tasarımlarda genel öneri gece çıkarılmasıdır; hem doku dinlenir hem protez temizlenir. Gece diş sıkma alışkanlığı olan hastalarda ayrıca koruyucu plak gündeme gelebilir. Sabit tasarımlarda protez ağızda kalır; bu durumda gece öncesi temizlik daha da önem kazanır.
Üst çenede implant desteği sağlandığında damak kaplaması daraltılabilir, bazı sabit tasarımlarda tümüyle ortadan kalkar. Bunun koşulu yeterli sayıda ve uygun dağılımda implant yerleşimidir. Öğürme refleksi ve tat algısıyla ilgili şikâyeti olan hastalarda bu tasarım özellikle değerlendirilir.
Sigara, implant çevresindeki dokuların iyileşmesini ve uzun dönem sağlığını olumsuz etkileyen bilinen bir etkendir. Tedavi mutlak olarak engellenmese de risk artar ve bu risk hastayla açıkça konuşulur. Cerrahi öncesi ve iyileşme döneminde kullanımın azaltılması ya da bırakılması istenir. Kontrol aralıkları da daha sık planlanabilir.
Yükün bir kısmı doğrudan implantlar aracılığıyla kemiğe aktarıldığı için çiğneme genellikle daha güvenli hissedilir ve protezin kalkma endişesi azalır. Yine de doğal dişteki güce ulaşıldığı söylenemez ve sonuç kişiden kişiye farklılık gösterir. Sert kabuklu gıdalar ve buz kırma her tasarımda kaçınılması gereken alışkanlıklardır.
Kemik yüksekliği ve genişliği tomografiyle ölçülür. Yetersizlik saptandığında birkaç yol vardır: implant sayısını ve konumunu farklı planlamak, kemiği destekleyici bir işlem yapmak ya da hareketli tasarıma yönelmek. Hangisinin uygun olduğu ölçümlerden sonra belirlenir; genel bir cevap vermek doğru olmaz.
İlk yıl kontroller daha sıktır; sonrasında genellikle yılda bir veya iki kez planlanır. Sigara kullanımı, diş eti hastalığı öyküsü ve diyabet gibi durumlarda aralık kısaltılır. Kontrolde implant çevresi sondlanır, protez parçaları ve kapanış değerlendirilir, gerektiğinde film alınır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır
Buradaki bilgiler genel niteliktedir, muayene ve radyolojik değerlendirme yerine geçmez. İmplant sayısı ve protez tasarımı ancak tomografi ölçümleri sonrasında belirlenir. Muayenehanemiz Gürselpaşa Mahallesi Abidin Dino Bulvarı üzerinde, Seyhan / Adana’dadır. Karşılaştırma için total protez ve protez tedavisi sayfalarına bakabilir, ayrıntılı değerlendirme yazısı için bu rehberi okuyabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
