Kanal tedavisi yenileme, daha önce kanal tedavisi görmüş bir dişte şikâyet sürdüğünde ya da kök ucundaki iyileşme beklendiği gibi ilerlemediğinde uygulanır. Eski kanal dolgusu çıkarılır, kanal sistemi yeniden temizlenip dezenfekte edilir ve tekrar doldurulur. Amaç dişi çekmeden ağızda tutmaktır. İşlem lokal anestezi altında yapılır; genellikle birden fazla randevu gerekir.
Kanal tedavisi neden yenilenir?
Kanal tedavisi görmüş bir diş, tedavi bittiği anda kapanan bir dosya değildir. Kök içindeki boşluk düz bir tüp gibi düşünülse de gerçekte yan dallara ayrılan, yer yer daralan, bazen ikiye bölünen bir sistemdir. Bu sistemin tamamının ilk seferde eksiksiz temizlenememesi mümkündür.
Yeniden tedavi ihtiyacı doğuran başlıca durumlar şunlardır: ilk tedavide fark edilemeyen ek bir kanalın varlığı, kanal dolgusunun kök ucuna kadar ulaşmaması, dolgunun içinde boşluk kalması ve en sık karşılaşılan neden olarak koronal sızıntı. Koronal sızıntı, dişin üst kısmındaki dolgunun ya da kaplamanın kenarından tükürüğün ve bakterilerin kanal boşluğuna geri sızmasıdır. Kanal içi ne kadar iyi doldurulmuş olursa olsun, üstteki kapak sızdırıyorsa enfeksiyon geri döner.
Bunlara ek olarak yeni bir çürüğün eski restorasyonun altına ilerlemesi, kaplamanın kırılması, dişin çatlaması ya da uzun süre geçici dolguyla bırakılması da yenilemeyi gündeme getirir. Kalıcı üstyapının neden geciktirilmemesi gerektiğini kanal sonrası kaplama sayfasında ayrıca anlattık.
Hangi belirtiler yenilemeyi düşündürür?
Şikâyetler bazen tedaviden birkaç ay, bazen yıllar sonra ortaya çıkar. Bir kısmı hiç belirti vermez ve yalnızca rutin kontrol filminde fark edilir.
- Isırınca ya da parmakla bastırınca hissedilen künt rahatsızlık
- Diş etinde aynı bölgede tekrar tekrar çıkan küçük kabarcık
- Ara ara boşalan, ağızda tatsız bir tat bırakan akıntı
- Zaman zaman gelip geçen, birkaç gün süren şişlik
- Dişin çiğnemede güven vermemesi, o tarafı kullanmaktan kaçınma
- Kontrol filminde kök ucundaki koyu alanın küçülmemesi ya da büyümesi
- Kaplamanın kenarında açılma, altında koyu bir çizgi görülmesi
Belirtisiz olabilir
Kök ucundaki iltihabın bir bölümü sessiz ilerler. Kanal tedavisi görmüş dişlerin belirli aralıklarla radyografiyle izlenmesi bu yüzden istenir. İzlem randevusu, şikâyet olmasa bile anlamlıdır.
Karar nasıl veriliyor?
Yenileme kararı yalnızca hastanın anlattıklarına bakılarak verilmez. Aynı bölgede ağrı yaratabilecek başka nedenler de vardır: komşu dişteki çürük, diş eti kaynaklı bir cep, çene ekleminden yansıyan ağrı ya da gece diş sıkma alışkanlığı. Ayırıcı tanı bu yüzden önce gelir.
Muayenede dişe perküsyon ve palpasyon testleri uygulanır, diş eti cebi sondlanır, kapanışta erken temas olup olmadığı kontrol edilir. Ardından periapikal film alınır; gerektiğinde farklı açılardan ikinci bir film istenir. Kök ucundaki lezyonun sınırları net değilse ya da kökün üç boyutlu yapısı hakkında soru işareti varsa dental tomografi gündeme gelebilir. Görüntüleme seçenekleri için dijital görüntüleme sayfasına bakabilirsiniz.
Çatlak şüphesi ayrı bir başlıktır. Kök boyunca uzanan bir çatlak varsa kanal yenilemesi beklenen sonucu vermez. Bu ayrımın yapılması, gereksiz bir işlemden kaçınmak açısından önemlidir.
Yenileme işlemi adım adım
- Değerlendirme ve planFilm incelenir, dişin kurtarılabilirliği ve kalan sağlam doku miktarı konuşulur. Alternatifler birlikte gözden geçirilir.
- Anestezi ve izolasyonBölge lokal anesteziyle uyuşturulur. Diş, tükürükten yalıtmak için lastik örtüyle ayrılır.
- Üstyapının kaldırılmasıVarsa kaplama ve altındaki eski dolgu sökülür. Kanal ağızlarına ulaşılır.
- Eski kanal dolgusunun çıkarılmasıKanal içindeki dolgu maddesi özel eğeler, ısı ya da çözücü yardımıyla uzaklaştırılır.
- Yeniden temizlik ve şekillendirmeKanallar kök ucuna kadar yeniden şekillendirilir, yıkama solüsyonlarıyla dezenfekte edilir. Gözden kaçmış ek kanal aranır.
- Kanal içi ilaç ve beklemeEnfeksiyon aktifse kanala ara ilaç konur, diş geçici dolguyla kapatılır ve belirli bir süre beklenir.
- Yeni kanal dolgusuKanal boşluğu sızdırmaz biçimde doldurulur, kontrol filmi alınır.
- Kalıcı üstyapıDiş, kalan dokusuna uygun bir dolgu ya da kaplamayla kapatılır.
İşlemi zorlaştıran durumlar
Yenileme, ilk kanal tedavisine göre daha uzun sürebilir ve daha fazla ayrıntı barındırır. Aşağıdaki durumlar işlemi zorlaştırır; bir kısmı sevk gerektirebilir.
- Kanal içine çimentolanmış post ya da vida bulunması
- Önceki işlemde kanal içinde kalmış kırık eğe parçası
- Kanalın yıllar içinde kalsifiye olup daralması, ağzının kapanması
- Kanal duvarında basamak oluşmuş olması
- Kökte belirgin eğrilik ya da dar açılı dönüş
- Perforasyon, yani kanal duvarında dışa açılan bir delik
- Kök boyunca uzanan dikey çatlak
Bu maddelerden biri varsa, işleme başlamadan önce hangi sonucu beklediğimizi açıkça konuşuruz. Sonuç kişiden kişiye farklılık gösterir ve her dişte yenilemenin başarılı olacağı söylenemez.
Yenileme, kök ucu cerrahisi ve çekim
Şikâyet süren bir kanal dişinde önümüzde genellikle üç yol vardır. Hangisinin uygun olduğu dişin durumuna, kalan dokuya ve kök ucundaki tabloya göre değişir.
| Ölçüt | Kanal yenileme | Kök ucu cerrahisi | Çekim |
|---|---|---|---|
| Ne zaman düşünülür | Kanal içine ulaşılabiliyorsa | Kanal içine ulaşılamıyor ya da yenileme sonuç vermediyse | Kök kırıksa, doku kaybı çok fazlaysa |
| Nereden çalışılır | Dişin üstünden, kanal içinden | Diş etinden, kök ucuna ulaşılarak | Diş bütünüyle alınır |
| Anestezi | Lokal | Lokal | Lokal |
| Doğal diş | Korunur | Korunur, kök ucu kısaltılır | Kaybedilir |
| Sonrasında gereken | Kalıcı üstyapı | Dikiş ve kontrol, ardından üstyapı | Boşluğun tamamlanması planlanır |
| Diş eti iyileşmesi | Ek iyileşme süreci yok | Dikişli bölge iyileşir | Soket iyileşmesi beklenir |
Çekim gündeme geldiyse boşluğun nasıl tamamlanacağı ayrı bir plan konusudur. İmplant tedavisi ve protez tedavisi sayfalarında bu seçenekleri ayrıntılandırdık. İşlemin kendisi için diş çekimi sayfasına bakabilirsiniz.
Ağrı, anestezi ve seans düzeni
İşlem lokal anestezi altında yapılır. Kanal tedavisi görmüş bir dişte sinir dokusu bulunmadığı için hastalar çoğu zaman ilk tedaviye kıyasla daha rahat bir seans geçirir. Yine de kök çevresindeki dokular duyarlı olduğundan anesteziden vazgeçilmez.
Seans sayısı sabit değildir. Kanal içine ulaşılması kolaysa ve aktif iltihap yoksa işlem daha az randevuya sığar. Post sökülmesi, kalsifiye kanal ya da kanal içi ilaç bekleme süresi varsa randevu sayısı artar. Şehir dışından geliyorsanız randevuları önceden takvimlemek işi kolaylaştırır; randevu sayfasından planlama yapabilirsiniz.
İşlemden sonraki birkaç gün dişte basınç hissi ya da ısırınca hafif hassasiyet olabilir. Bu his genellikle giderek azalır. Beklenen seyir için kanal tedavisi sonrası ağrı yazısına göz atabilirsiniz.
Yenileme kararında en çok sorulan şey “bir daha aynı şey olur mu” oluyor. Dürüst cevap şu: önceden söz veremem. Ama filmi, kalan dokuyu ve kökün şeklini birlikte gördükten sonra ihtimalin ne kadar makul olduğunu söyleyebilirim. Bunu baştan konuşmayı tercih ediyorum.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Tedaviden sonra nelere dikkat edilir?
- Anestezi geçene kadar sert bir şey ısırmayın; dudak ve yanak ısırmaları bu dönemde olur
- Geçici dolgu varken o tarafta sakız ve yapışkan gıdalardan uzak durun
- Kalıcı üstyapı randevusunu ertelemeyin; sızıntı en sık bu aralıkta başlar
- Dişi arayüz fırçası ya da diş ipiyle temizlemeye devam edin
- Kapanışta yeni bir erken temas hissederseniz bildirin, düzeltilmesi kısa sürer
- Kontrol filmi randevularına şikâyetiniz olmasa da gelin
Dikkat
Yüzde hızla büyüyen şişlik, ateş, göz altına ya da boyuna yayılan ödem, ağzı açmakta veya yutkunmakta zorlanma acil durumdur. Beklemeden 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Bu tablonun ayrıntısı diş apsesi tedavisi sayfasında.
Ücreti belirleyen etkenler ve SGK
Sayfada rakam paylaşmıyoruz; sağlık alanındaki tanıtım kuralları buna izin vermiyor. Ancak neyin işi büyüttüğünü açıkça söyleyebiliriz. Kanal sayısı, kökün eğriliği, kanal içinde post veya kırık eğe bulunması, kalsifikasyon derecesi, üstyapının sökülüp yeniden yapılması ve gereken randevu sayısı planı doğrudan etkiler. Kök ucu cerrahisi gerekiyorsa bu ayrı bir işlemdir.
Sosyal güvenlik kapsamındaki karşılama koşulları kurum düzenlemelerine göre değişir ve zaman içinde güncellenir. Güncel durum için başvurduğunuz kuruma ya da tedavi öncesinde bize danışabilirsiniz. Muayenehanemiz Gürselpaşa Mahallesi, Abidin Dino Bulvarı üzerinde; adres ve çalışma saatleri iletişim sayfasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Evet. Kanal sistemine yeniden ulaşılabildiği, kök bütünlüğü bozulmadığı ve dişte yeterli sağlam doku kaldığı sürece tedavi tekrarlanabilir. Uygunluk muayene ve radyografiyle değerlendirilir.
Çoğu durumda evet. Bazı olgularda kaplamanın çiğneme yüzeyinden küçük bir pencere açılarak çalışılabilir, ancak bu yaklaşım kaplamanın uyumunu ve dişin kapanışını etkileyebilir. Karar, kaplamanın durumuna ve altındaki dokuya göre verilir.
Parçanın kanaldaki yerine, derinliğine ve kökün eğriliğine bağlıdır. Kanal ağzına yakın parçalara ulaşmak daha mümkündür. Ulaşılamayan durumlarda parçanın etrafından geçilmesi ya da farklı bir yaklaşım gündeme gelebilir. Bu değerlendirme film üzerinden yapılır.
Çekim kısa vadede daha az randevu demek olabilir; ama boşluk sonrasında ayrıca planlanır. Doğal diş korunabiliyorsa genellikle önce o değerlendirilir. Kararı, dişin durumunu ve sizin beklentinizi birlikte konuşarak veririz.
Isırınca hissedilen hafif rahatsızlık ilk günlerde beklenir ve giderek azalır. Artan, uykuyu bölen ya da şişlikle birlikte giden bir ağrı beklenen seyir değildir; bu durumda randevu almanız gerekir.
Kemik iyileşmesi yavaş ilerler ve filmde değişimin görülmesi zaman alır. Bu yüzden izlem randevuları aylar aralıklı planlanır. İyileşme hızı kişiden kişiye farklılık gösterir.
Her yenilemede antibiyotik gerekmez. Enfeksiyonun yayılım gösterdiği, şişlik ve genel belirtilerin eşlik ettiği durumlarda hekim kararıyla reçete edilebilir. İlacı kendi başınıza başlatmayın; kanal içindeki kaynak temizlenmeden ilaç tek başına kalıcı çözüm sağlamaz.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği. Bağlantı
- American Association of Endodontists — Endodontic Retreatment. Bağlantı
- European Society of Endodontology — Quality guidelines for endodontic treatment. Bağlantı
- T.C. Sağlık Bakanlığı — Ağız ve diş sağlığı bilgilendirmeleri. Bağlantı
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, muayene yerine geçmez. Değerlendirme için randevu alabilirsiniz.
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
