Tek diş implantı, aradaki bir dişi eksik olan kişilerde komşu dişlere dokunmadan boşluğu tamamlama yöntemidir. Kemiğe bir vida yerleştirilir, kaynama beklenir, üzerine tek bir kron yapılır. Toplam süre çeneye ve kemiğin durumuna göre birkaç ayı bulur.
Tek diş implantı nedir?
Ağızda tek bir diş eksikse iki temel yol vardır: iki yanındaki dişleri küçültüp üç ayaklı bir köprü yapmak ya da boşluğun kendi kemiğine bir implant yerleştirip üzerine tek bir kron oturtmak. İkincisine tek diş implantı denir.
Yapı üç parçalıdır. Kemik içinde kalan vida kökün görevini üstlenir. Diş etini geçen bağlantı parçası kronu taşır. En üstteki kron ise komşu dişlerin rengine ve şekline göre üretilir. Bu üç parçanın birbirine kilitlenme biçimi (vidalı ya da yapıştırılan) hekimin planına göre değişir; vidalı bağlantı gerektiğinde kronun sökülüp yeniden takılmasına imkân verir.
Tek diş implantının en belirgin özelliği, boşluğun iki yanındaki sağlam dişlere hiç dokunmamasıdır. Köprüde bu dişlerin minesi tıraşlanır ve geri döndürülemez bir işlem yapılır. İmplantta ise komşu dişler kendi hâllerinde bırakılır.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Muayenede tek diş implantını en sık şu tablolarda konuşuruz:
- Kırılmış ya da uzun süre önce çekilmiş, arada boşluk bırakan bir azı veya küçük azı dişi
- Kanal tedavisi tekrarlanmış ve kökü kırılmış, kurtarılamayan bir diş
- Doğuştan eksik olan yan kesici diş (çene gelişimi tamamlandıktan sonra)
- Travma sonucu kaybedilen ön diş
- Komşu dişleri sağlam olduğu için köprü uğruna aşındırılmak istenmeyen boşluklar
Boşluk uzun süre bırakılırsa arkadaki diş öne devrilmeye, karşı çenedeki diş ise boşluğa doğru uzamaya başlar. Bu hareketler kapanışı bozar ve ileride yapılacak protezi zorlaştırır. Kanal tedavisiyle kurtarılabilecek bir dişte çekim ilk seçenek değildir; bu ayrımı kanal tedavisi sayfasında ayrıca ele aldık.
Kimlere uygulanır, kimlere uygulanmaz?
Uygun aday, boşluk bölgesinde yeterli kemik yüksekliği ve genişliği olan, diş etleri sağlıklı, ağız bakımını sürdürebilen ve çene gelişimi tamamlanmış kişidir. Kemik hacmi sınırdaysa doğrudan vazgeçilmez; greftleme ya da farklı boyda implant seçenekleri değerlendirilir.
Şu durumlarda ya erteleme ya da başka bir plan gerekir:
- Aktif diş eti iltihabı, dişlerde sallanma ve genel kemik kaybı
- Çene gelişimi devam eden ergenlik dönemi; implant büyüyen çeneye uyum sağlamaz
- Kan şekeri düzenlenmemiş diyabet
- Çeneye radyoterapi almış ya da kemik yıkımını baskılayan ilaç kullanan hastalar
- Boşluğun altında alt çene siniri ya da sinüs tabanına çok yakın, yetersiz kemik
- Gece diş sıkma alışkanlığı kontrol altına alınmamış hastalar
Bunların önemli bir kısmı geçicidir. Diş eti tedavisi tamamlandığında, gece plağı devreye girdiğinde ya da kemik hacmi artırıldığında plan yeniden açılır. Kemik yetersizliği tespit edilen hastalar için kemik yetersizliğinde implant sayfasını okumanızı öneririm.
Aşama aşama süreç
- Muayene ve filmBoşluğun genişliği, komşu dişlerin eğimi ve karşı çenedeki dişin uzaması değerlendirilir. Panoramik film çekilir, gerekirse üç boyutlu tomografi istenir.
- PlanlamaTomografi üzerinde implantın çapı, boyu ve açısı belirlenir. Sinire ve sinüse olan mesafe ölçülür.
- Ağzın hazırlanmasıDiş taşı temizliği ve gerekiyorsa diş eti tedavisi yapılır. Cerrahi öncesi bölgenin iltihapsız olması istenir.
- Cerrahi seansLokal anestezi altında diş eti kaldırılır, kemikte kademeli frezlerle yuva açılır, implant yerleştirilir ve dikiş atılır. İşlem genellikle tek seansta biter.
- Dikiş kontrolüYaklaşık bir hafta sonra dikişler alınır, iyileşme değerlendirilir.
- Kaynama dönemiKemiğin implantı sarması beklenir. Bu sırada çiğneme diğer taraftan yapılır.
- İyileşme başlığıKaynama doğrulanınca diş etinin şekillenmesi için küçük bir başlık takılır ve birkaç hafta beklenir.
- Ölçü ve kronDijital ya da klasik ölçü alınır, kron hazırlanır, provası yapılır ve kapanış ayarlanarak yerine takılır.
- Kontrollerİlk yıl daha sık olmak üzere düzenli aralıklarla röntgen ve diş eti kontrolü yapılır.
Osseointegrasyon süresi
Osseointegrasyon, kemik hücrelerinin implant yüzeyine tutunup vidayı sarması sürecidir. Bu süre bittiğinde implant kemikle mekanik olarak kilitlenmiş olur ve üzerine kuvvet aktarılabilir.
Alt çenede kemik daha yoğun olduğu için beklenen süre genellikle iki ile üç ay arasında konuşulur. Üst çenede kemik daha gözenekli ve yumuşaktır; burada süre üç ile altı aya uzayabilir. Kemik grefti yapıldıysa takvim daha da genişler. Bunlar ortalamalardır ve kişiden kişiye farklılık gösterir.
Süreyi belirleyen başlıca etkenler: kemiğin yoğunluğu, implantın yerleştirildiği andaki ilk sabitliği (primer stabilite), bölgede daha önce iltihap olup olmaması, sigara kullanımı ve kan şekeri kontrolü. Hekim bekleme süresini takvime değil, klinik ve radyolojik kontrole bakarak sonlandırır.
Hastalarımın en çok merak ettiği şey “ne zaman dişim olacak” oluyor. Ben de şunu söylüyorum: bekleme süresi kaybedilen zaman değil, implantın sabitlendiği zaman. Erken yüklenen bir implantı sonradan kurtarmak, birkaç hafta fazla beklemekten çok daha zor.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Ağrı, anestezi ve konfor
Cerrahi lokal anestezi altında yapılır. Bölge uyuşturulduğunda kesici his kalmaz; basınç, itme ve titreşim hissedilir. Kemikte kademeli frezlerle kontrollü bir yuva açıldığı için, çekimdeki gibi zorlamalı bir kaldırma kuvveti uygulanmaz. Yine de duyulan rahatsızlık kişiden kişiye farklılık gösterir.
Anestezinin etkisi birkaç saatte geçer. Sonrasında hafif zonklama, bölgede gerginlik ve az miktarda şişlik olabilir. Bu tablo genellikle ilk iki-üç gün belirgindir, sonra azalır. Hekiminizin önerdiği ağrı kesici ve varsa antibiyotik düzenli kullanılmalıdır. İlk gün soğuk uygulama şişliği sınırlamaya yardımcı olur. Ayrıntılı gün gün plan için implant sonrası iyileşme sayfasına bakabilirsiniz.
Sigara ve diyabetin etkisi
İmplantla ilgili konuştuğumuz iki başlık, sonucu diğer her şeyden fazla etkileyebilir.
Sigara. Duman, diş eti ve kemikteki kılcal damar dolaşımını daraltır. Dokuya giden oksijen azalır, yara iyileşmesi yavaşlar, pıhtı daha kırılgan olur. Sigara içenlerde implant çevresindeki iltihabi sorunların ve kemik kaybının daha sık görüldüğü uzun süredir bildirilir. Cerrahiden önceki ve sonraki haftalarda bırakmak ya da ciddi biçimde azaltmak, sürecin en kolay değiştirilebilir parçasıdır.
Diyabet. Diyabetin kendisi engel değildir; kontrolsüz kan şekeri engeldir. Yüksek kan şekeri, bağışıklık hücrelerinin işini zorlaştırır, kolajen yapımını bozar ve enfeksiyon riskini artırır. Kan şekeri ve HbA1c değeri hedef aralıkta olan hastalarda implant planlanabilir. Takip eden doktorunuzla iletişim kurmak planın parçasıdır; gerektiğinde muayenehaneden yazılı görüş talebi iletilir.
Diğer belirleyiciler
Kan sulandırıcı ilaçlar, kemik yıkımını baskılayan ilaçlar, kontrolsüz tiroid ve romatolojik hastalıklar da planı etkileyebilir. Kullandığınız tüm ilaçların listesini ilk muayeneye getirmeniz süreci hızlandırır. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacı kendi kararınızla kesmeyin; düzenlemeyi takip eden doktorunuzla birlikte yapıyoruz. Cerrahi başlıkların tamamı için ağız ve çene cerrahisi sayfasına bakabilirsiniz.
İmplant, köprü ve bölümlü protez
| Ölçüt | Tek diş implantı | Üç ayaklı köprü | Bölümlü protez |
|---|---|---|---|
| Komşu diş | Aşındırılmaz | İki komşu diş küçültülür | Kroşe takılan dişler yük alır |
| Boşluk altındaki kemik | Çiğneme yükü almaya devam eder | Yüksüz kalır, zamanla erir | Yüksüz kalır, zamanla erir |
| Toplam tedavi süresi | Aylara yayılır | Genellikle birkaç seans | Genellikle birkaç seans |
| Cerrahi | Var | Yok | Yok |
| Günlük temizlik | Arayüz fırçası ve ip | Köprü altı süper floss | Çıkarıp fırçalama |
| Konuşma ve hissiyat | Sabit, doğal dişe yakın | Sabit | Alışma süresi gerektirir |
| Sorun çıktığında | Genellikle sadece o bölge ele alınır | Tüm köprü sökülür | Yenilenmesi gerekebilir |
Karar tek kritere göre verilmez. Komşu dişler zaten büyük dolgulu ya da kanal tedaviliyse köprü mantıklı olabilir; iki yanı sağlamsa implant öne çıkar. Birden fazla dişi eksik olanlar için protez tedavisi ve tam ağız implant sayfaları daha uygun bir başlangıç olur.
İmplant çevresinin temizliği
İmplant çürümez ama çevresindeki diş eti ve kemik iltihaplanabilir. Doğal dişin kökünü saran periodontal bağ implantta yoktur; bu nedenle bakteri plağına karşı savunma daha zayıftır. Günlük temizlik burada tedavinin devamıdır.
- Günde iki kez, yumuşak fırçayla ve diş eti sınırına 45 derece açıyla fırçalayın
- Kronun komşu dişlerle temas ettiği yüzeyler için arayüz fırçası kullanın; boyutunu hekiminiz seçsin
- Diş ipini kron altına zorlamadan, yanlardan geçirin
- Ağız duşu, arayüz fırçasının yerini tutmaz ama tamamlayıcı olabilir
- Diş taşı temizliği için düzenli kontrole gidin; implant yüzeyine uygun uçlarla çalışılır
- Sert kürdan ve metal uçlu aletlerle kendi kendinize müdahale etmeyin
Diş eti kanaması, kronun etrafında kızarıklık ya da kötü koku, peri-implant dokularda iltihabın erken işareti olabilir. Bu işaretler geçmiyorsa beklemeyin. Diş eti tedavisi sayfasında bu tabloyu ayrıca anlattık.
İmplant ömrü neye bağlı?
“Kaç yıl dayanır” sorusuna tek bir rakamla yanıt vermek doğru olmaz. İmplantın kemikteki kaderi ile üzerindeki kronun kaderi ayrı ayrı ilerler. Vida yerinde kalırken kron yıllar sonra yenilenebilir.
Ömrü belirleyen başlıklar:
- Günlük temizlik. Plak birikimi peri-implantitisin başlıca tetikleyicisidir.
- Sigara. Dolaşımı bozar, çevre kemiğin korunmasını zorlaştırır.
- Kan şekeri kontrolü. Kontrolsüz diyabet iltihabi süreçleri hızlandırır.
- Kapanış ve kuvvet dağılımı. Kronun yüksek kalması ya da diş sıkma, vidada ve kemikte aşırı yük yaratır.
- Düzenli kontrol. Yılda en az bir kez radyolojik takip, kemik seviyesindeki değişimi erken yakalar.
- Genel sağlık. Kemik metabolizmasını etkileyen hastalıklar ve ilaçlar tabloyu değiştirir.
Bu maddelerin çoğu hastanın elindedir. Muayenehanede yaptığımız cerrahi ve protez işi, tedavinin yalnızca ilk bölümüdür.
Sık sorulan sorular
Cerrahiden kronun takılmasına kadar geçen süre alt çenede genellikle üç ay civarında, üst çenede daha uzun olabilir. Kemik grefti gerekiyorsa takvim uzar. Kesin süre kemiğin iyileşme hızına göre değişir ve kontrol filmleriyle belirlenir.
Bazı durumlarda implant yerleştirildiği seansta geçici bir kron yapılabilir. Bunun koşulu, implantın kemikte yeterli ilk sabitliği göstermesi ve bölgenin çiğneme kuvvetinden korunabilmesidir. Genellikle ön bölgede estetik amaçla tercih edilir. Her ağızda mümkün değildir.
Kron, komşu dişlerin rengi ve yüzey dokusu örnek alınarak hazırlanır. Ön bölgede diş etinin kron çevresinde nasıl şekillendiği görüntüyü belirleyen asıl unsurdur. Bu nedenle iyileşme başlığıyla diş etine form verme adımı atlanmaz. Sonuç kişiden kişiye farklılık gösterir.
İmplantın kendisi ve kron çürümez, çünkü mine ve dentin yoktur. Ancak çevresindeki diş eti iltihaplanabilir, altındaki kemik erimeye başlayabilir. Bu tabloya peri-implantitis denir ve doğal dişteki diş eti hastalığına benzer şekilde ilerler. Temizlik bu yüzden kritiktir.
İmplant kemik içinde kalır, dille hissedilmez. Titanyum manyetik değildir; diş implantı olan hastalara MR çekilebilir. Çekim öncesinde radyoloji birimini bilgilendirmeniz yeterlidir, görüntüde bölgesel artefakt oluşabilir.
Önce sallanan şeyin ne olduğu ayrılır. Çoğu zaman gevşeyen, kronu tutan vidadır ve sıkılarak çözülür. Vidanın kendisi kemikte sallanıyorsa durum farklıdır ve implantın çıkarılması gerekebilir. Sallanma hissettiğinizde çiğnemeyi o bölgeden kesin ve zaman kaybetmeden başvurun.
Üst sınır yoktur; belirleyici olan genel sağlık durumu ve kemiğin niteliğidir. Alt sınır ise çene gelişiminin tamamlanmasıdır. Büyümesi devam eden bir çenede implant sabit kalır, komşu doğal dişler ise hareket etmeye devam eder ve seviye farkı oluşur.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği. Bağlantı
- American Dental Association — Oral Health Topics. Bağlantı
- FDI World Dental Federation. Bağlantı
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerine geçmez. Durumunuza özel değerlendirme için implant tedavisi sayfasını inceleyip randevu oluşturabilirsiniz.
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
