Tam ağız implant tedavisi, bir çenede hiç dişi kalmamış ya da kalan dişlerin tamamı çekilecek kişilerde uygulanır. Çene kemiğine belirli sayıda implant yerleştirilir; üzerine sabit bir protez ya da implantlara kilitlenen çıkarılabilir bir protez yapılır. Hangi seçeneğin uygun olduğu kemiğin miktarına ve kişinin beklentisine göre değişir.
Tam ağız implant tedavisi nedir?
Bir çenede hiç diş kalmadığında ağzın çiğneme düzeni tamamen değişir. Klasik damak protezi bu boşluğu doldurur ama kemikten değil, diş etinden ve damak yüzeyinden destek alır. Zamanla altındaki kemik incelir, protez oturduğu zemini kaybeder ve oynamaya başlar.
Tam ağız implant tedavisinde desteği diş eti yerine kemik verir. Çene kemiğine yerleştirilen implantlar taşıyıcı ayak görevi görür, protez bu ayaklara bağlanır. Böylece kuvvet doğrudan kemiğe iletilir ve kemiğin yük altında kalması sağlanır.
Burada iki ayrı karar vardır ve çoğu zaman karıştırılır. Birincisi kaç implant yerleştirileceği, ikincisi üzerine ne yapılacağı. Aynı sayıda implantla farklı protez türleri planlanabilir; aynı protez türü de farklı implant sayılarıyla taşınabilir. Bu ikisi birlikte kararlaştırılır. Genel çerçeveyi implant tedavisi sayfasında topladık.
Kimlere uygundur, kimlere uygun değildir?
Bu tedavi, çenesinde hiç dişi olmayan ya da kalan dişleri ileri derecede sallanan, kurtarılamayacak durumdaki kişiler için düşünülür. Uzun süredir hareketli protez kullanan, protezi oynadığı için sert gıdadan uzaklaşan kişiler de bu başlığın altına girer.
- Alt çenesindeki total protezi bir türlü sabit durmayanlar
- Kalan dişleri periodontal nedenle çekilecek olanlar
- Damak kaplayan protezle öğürme refleksi tetiklenenler
- Çiğneme gücü azaldığı için beslenmesi daralanlar
Aşağıdaki tablolar planı ya erteler ya da farklı bir yol gerektirir:
- Kan şekeri hedef aralığa çekilmemiş diyabet
- Çene bölgesine radyoterapi öyküsü
- Kemik yıkımını baskılayan ilaçların kullanımı; ilgili doktorla görüşülmeden ilerlenmez
- Ağız bakımını sürdürmeyi güçleştiren el becerisi kısıtları; bu durumda protez tasarımı değişir
- Çene kemiğinde ileri erime; önce hacmin artırılması gündeme gelir
- Kontrol altına alınmamış diş sıkma ve gıcırdatma
Bu maddelerin çoğu kalıcı engel değil, sıraya alınması gereken başlıklardır. Kemik yüksekliği yetersiz çıkan hastalarda izlenecek yolu kemik yetersizliğinde implant sayfasında ayrıntılandırdık.
Kaç implant gerekir, planlama nasıl yapılır?
Sabit bir sayı yoktur. Belirleyici olan; çenenin hangisi olduğu, kemiğin yüksekliği ve genişliği, karşı çenede ne olduğu ve seçilecek protez türüdür.
Alt çenede kemik daha yoğundur ve çene sinirinin önünde kalan bölge implant için elverişlidir. Bu nedenle alt çenede daha az sayıda implantla çıkarılabilir bir protez taşınabilir. Üst çenede kemik daha gözeneklidir, sinüs boşlukları arka bölgeyi sınırlar; burada genellikle daha fazla destek noktası planlanır.
Planlamanın merkezinde üç boyutlu tomografi vardır. Film üzerinde kemiğin kalınlığı milimetre düzeyinde ölçülür, alt çene siniri ve sinüs tabanı işaretlenir, implantların açısı ve boyu belirlenir. Karşı çenedeki dişlerin konumu da hesaba katılır; çünkü protezin nereye oturacağı, kuvvetin nereden geleceğini belirler. Görüntüleme başlıklarını dijital görüntüleme sayfasında topladık.
Sabit protez mi, implant üstü hareketli protez mi?
İki seçenek de implanta dayanır, ama günlük kullanımda birbirinden ayrılır. Aşağıdaki tablo klasik total protezle birlikte üçünü karşılaştırır.
| Ölçüt | İmplant üstü sabit protez | İmplant üstü hareketli protez | Klasik total protez |
|---|---|---|---|
| Destek | Yalnızca implantlar | İmplantlar ve diş eti birlikte | Diş eti ve damak |
| Çıkarma | Hasta çıkaramaz, hekim söker | Hasta günlük olarak çıkarır | Hasta çıkarır |
| Damak kaplaması | Yok | Küçültülebilir | Üst çenede damak kaplanır |
| Gereken implant sayısı | Daha fazla | Daha az | Yok |
| Temizlik | Altından arayüz fırçası geçirilir | Çıkarılıp fırçalanır | Çıkarılıp fırçalanır |
| Sonradan ekleme | Sınırlı, protez bütün olarak ele alınır | Tutucu parçalar değiştirilebilir | Astarlama yapılır |
| Kemiğe etki | Kemik yük almaya devam eder | İmplant çevresinde yük sürer | Kemik erimesi ilerler |
Seçim yalnızca konforla ilgili değildir. Kemik hacmi az olan bir çenede hareketli seçenek daha uygulanabilir olabilir; öğürme refleksi belirgin olan bir kişide damağı açık bırakan tasarım öne çıkar. Karar muayenede birlikte verilir. Protez türlerinin tamamını, klasik total protezden bölümlü protezlere kadar, protez tedavisi sayfasında karşılaştırdık.
Tedavi aşamaları ve takvim
- Muayene ve tomografiAğız içi inceleme, kalan dişlerin değerlendirilmesi, üç boyutlu görüntüleme ve ölçü alınması.
- Genel sağlık dosyasıKronik hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve gerekiyorsa ilgili doktordan görüş. Kan değerleri istenebilir.
- Ağzın hazırlanmasıKurtarılamayacak dişlerin çekimi, diş eti tedavisi ve iltihabın giderilmesi. Çekim sonrası bir bekleme dönemi gerekebilir.
- Cerrahi seansLokal anestezi altında implantların yerleştirilmesi. Gerekiyorsa aynı seansta kemik hacmini artırıcı işlem yapılır.
- Geçici çözümİyileşme boyunca kullanılacak geçici protezin ağza uyumlanması.
- Dikiş ve yara kontrolüYaklaşık bir hafta sonra dikişlerin alınması, diş etinin izlenmesi.
- Kaynama dönemiKemiğin implantları sarması beklenir. Ara kontrollerle radyolojik takip yapılır.
- Ölçü ve provaKaynama doğrulanınca ölçü alınır, dişlerin dizimi ve kapanış provalarla ayarlanır.
- Protezin teslimiSabit protez vidalanır ya da hareketli protez tutucularına oturtulur. Kapanış son kez kontrol edilir.
- Uyum kontrolleriİlk haftalarda sık, sonrasında düzenli aralıklarla vurma noktaları ve diş eti sağlığı kontrol edilir.
Toplam takvim çekim gerekip gerekmediğine, kemiğe ek işlem yapılıp yapılmadığına ve iyileşme hızına göre değişir. İki çeneye birden tedavi planlandığında aşamalar ayrı ayrı zamanlanabilir.
Ağrı, anestezi ve işlem günü
Cerrahi lokal anestezi altında yapılır. Yerleştirilecek implant sayısı arttıkça seans uzar, ancak uyuşturulan bölge planlı biçimde genişletildiği için işlem boyunca kesici bir his beklenmez. Basınç, itilme ve alet titreşimi duyulur.
Anestezinin etkisi birkaç saatte çözülür. Sonrasında bölgede gerginlik, hafif zonklama ve yanakta şişlik olabilir. Şişlik genellikle ikinci ya da üçüncü günde en belirgin hâlini alır, ardından geriler. İlk gün aralıklı soğuk uygulama önerilir. Ağrı kesici ve varsa antibiyotik önerilen düzende kullanılmalıdır; kendi kararınızla ilaç ekleyip çıkarmayın.
Dikkat
Şişlik ve ağrı üçüncü günden sonra azalacağına artıyorsa, ateş yükseliyorsa, ağız açıklığı belirgin biçimde kısıtlanıyorsa ya da bölgeden kötü kokulu akıntı geliyorsa beklemeyin. Muayenehanemize ulaşarak durumu bildirin.
Geçici protez dönemi ve osseointegrasyon
Kemiğin implant yüzeyini sararak onu sabitlemesine osseointegrasyon denir. Bu dönemde implantlara çiğneme kuvvetinin kontrolsüz binmemesi istenir. Bu yüzden geçici protez, kalıcı protezin taklidi değildir; farklı bir amaçla tasarlanır.
Geçici protez estetik ve konuşma ihtiyacını karşılar, ancak çiğneme sırasında implant bölgesine yüklenmeyecek biçimde ayarlanır. İyileşme ilerledikçe protez birkaç kez içten astarlanabilir; bu normaldir, çünkü diş eti hacmi bu süreçte değişir.
Beklenen süre alt çenede genellikle daha kısa, üst çenede daha uzundur. Kemik hacmini artırıcı bir işlem yapıldıysa takvim genişler. Hekim bekleme süresini takvime bakarak değil, radyolojik ve elle yapılan kontrole dayanarak sonlandırır. Süreler kişiden kişiye farklılık gösterir.
Tam ağız tedavisinde en kritik başlık, hastanın bu işi bir seansta biten bir işlem sanmasıdır. Bu tedavi bir cerrahi değil, aylara yayılan bir program. Ne zaman ne olacağını baştan yazılı olarak paylaşmak, sürecin kendisi kadar önemli.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Sigara, diyabet ve kemik erimesinin etkisi
Sigara. Duman, diş etindeki kılcal dolaşımı daraltır ve dokuya giden oksijeni azaltır. Çok sayıda implantın aynı anda iyileşmesi beklenen bir çenede bu etki daha görünür hâle gelir. Cerrahi öncesindeki ve sonrasındaki haftalarda bırakmak ya da belirgin biçimde azaltmak, sürecin en kolay değiştirilebilir parçasıdır.
Diyabet. Belirleyici olan hastalığın kendisi değil, kan şekerinin kontrol altında olup olmadığıdır. Yüksek kan şekeri yara iyileşmesini yavaşlatır ve enfeksiyona direnci düşürür. HbA1c değeri ve takip eden doktorunuzun görüşü planlamaya dahil edilir. Kullandığınız tüm ilaçların listesini ilk randevunuza getirmeniz planlamayı hızlandırır.
Kemik erimesi. Dişsiz geçen her yıl çene kemiğinin hacmini azaltır. Uzun süre hareketli protez kullanılmışsa bu kayıp daha belirgin olabilir. Erime ileri düzeydeyse implantın yerleştirileceği bölge daralır ve önce hacmi artırmak gerekebilir. Diş eti kaynaklı kemik kaybının nasıl ele alındığını diş eti tedavisi sayfasında anlattık.
Alışma dönemi: konuşma, beslenme, tat
Yeni protezle ilk günlerde konuşmada değişiklik olması beklenir. Dil, damağın ve dişlerin yeni konumuna göre yeniden konumlanmayı öğrenir. Sesli okuma yapmak bu uyumu hızlandırır. Sabit protezde damak açık kaldığı için tat alma ve sıcaklık hissi genellikle daha az etkilenir.
Beslenmede sıralama önemlidir. Yumuşak gıdayla başlanır, çiğneme iki tarafa eşit dağıtılır, sert ve yapışkan gıdalar en sona bırakılır. Isırma hareketi ön dişlerden değil, yandan başlatılırsa protez üzerindeki kuvvet daha dengeli dağılır.
- İlk günler yumuşak ve ılık gıdalar; büyük lokmalardan kaçının
- Çiğnemeyi iki tarafa bölün, tek noktaya yüklenmeyin
- Sert kabuklu yemişleri, buz ve kemik gibi maddeleri protezle ısırmayın
- Vurma noktası hissettiğinizde kendiniz düzeltmeye çalışmayın, kontrole gelin
- Hareketli protezi gece çıkarma talimatı verildiyse uygulayın
İyileşme dönemindeki beslenme sırasını implant sonrası beslenme rehberi yazısında gün gün ayırdık.
Temizlik, kontrol ve implant ömrü
İmplant çürümez, ama çevresindeki diş eti iltihaplanabilir ve altındaki kemik zamanla erimeye başlayabilir. Çok sayıda implantın bulunduğu bir çenede temizlik yüzeyi de büyür; bu yüzden günlük bakım tedavinin devamı sayılır.
- Sabit protezde, protez ile diş eti arasındaki boşluktan her gün arayüz fırçası ya da özel diş ipi geçirin
- Hareketli protezi her gün çıkarıp fırçalayın; ağız içindeki tutucu parçaları ayrıca temizleyin
- Protez temizliğinde diş macunu yerine önerilen temizleyiciyi kullanın, aşındırıcı ürünlerden kaçının
- Ağız duşu tamamlayıcıdır, arayüz fırçasının yerini tutmaz
- Kontrollerde protez sökülerek altındaki bölge temizlenebilir; bu planlı bir işlemdir
- Yılda en az bir kez radyolojik kontrol yaptırın
Ömrü belirleyen başlıklar; günlük temizliğin sürekliliği, sigara, kan şekeri kontrolü, kapanışın doğru ayarlanması ve düzenli kontroldür. Protezin kendisi ile kemikteki implantların ömrü ayrı ilerler: implantlar yerinde kalırken üst yapı yıllar içinde yenilenebilir. Kesin bir süre vermek doğru olmaz, sonuç kişiden kişiye farklılık gösterir. İlk haftaya ait bakım talimatları için implant sonrası iyileşme sayfasına, tek boşluğun tamamlanması için tek diş implantı sayfasına bakabilirsiniz.
Maliyeti neler belirler?
Sağlık Bakanlığı’nın tanıtım kuralları gereği bu sayfada rakamlı fiyat bilgisi yer almaz. Maliyeti belirleyen başlıklar şunlardır: yerleştirilecek implant sayısı, tek çene mi iki çene mi planlandığı, kemik hacmini artırıcı işlem gerekip gerekmediği, üst yapının cinsi ve malzemesi, çekim ile diş eti tedavisi gibi hazırlık işlemleri. Sosyal Güvenlik Kurumu implant tedavisini genel olarak kapsam dışında tutar; tamamlayıcı sigorta poliçeleri birbirinden farklıdır, güncel bilgiyi kendi kurumunuzdan alın. Kişiye özel plan için randevu oluşturabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bazı ağızlarda çekimle implant aynı seansta planlanabilir. Bunun koşulu, çekim bölgelerinde iltihap olmaması ve implantın kemikte yeterli ilk sabitliği göstermesidir. İltihaplı ya da kemiği zayıflamış bölgelerde soketin iyileşmesi beklenir. Karar tomografi ve muayene sonrası verilir.
Hayır. Bekleme dönemi için geçici bir protez planlanır ve bu protez cerrahiden önce hazırlanmaya başlanır. Geçici protez konuşma ve görünüm ihtiyacını karşılar; çiğnemede ise sınırlı kullanılır. İyileşme ilerledikçe içten astarlanarak uyumlanır.
İmplant üstü sabit protezde damak kaplanmaz. İmplant üstü hareketli protezde damak bölümü küçültülebilir, tamamen kaldırılması implant sayısına ve kemiğin durumuna bağlıdır. Klasik total protezde ise üst çenede damak kaplaması tutuculuğun bir parçasıdır.
Erimenin derecesi belirleyicidir. Sınırlı kayıplarda implantın açısı ve boyu değiştirilerek mevcut kemik kullanılabilir. İleri kayıplarda kemik hacmini artırıcı işlemler ya da farklı bir protez tasarımı gündeme gelir. Ölçüm tomografi üzerinden yapılır; ayrıntı için kemik yetersizliğinde implant sayfasına bakın.
Vidalı bağlantıyla yapılan protezler hekim tarafından sökülüp yeniden takılabilir. Bu, altındaki bölgenin temizlenmesi ve gerektiğinde onarım yapılması için tercih edilen bir tasarımdır. Hasta protezi kendisi çıkaramaz. Yapıştırılan tasarımlarda sökme işlemi daha sınırlıdır.
Planlanabilir, ancak zorunlu değildir. Bazı durumlarda çeneler ayrı zamanlanır; böylece iyileşme döneminde çiğneme bir tarafta sürdürülebilir. Şehir dışından gelen kişilerde seansların gruplanması ayrıca konuşulur. Karar kemiğin durumuna ve kişinin programına göre verilir.
Vurma noktaları alışma döneminde beklenen bir durumdur ve kontrolde düzeltilir. Protezi kendiniz eğelemeyin, ısıtmayın ya da yapıştırıcıyla çözmeye çalışmayın; uyum bozulur. Yaranın derinleşmemesi için kontrol randevusuna kadar o bölgeye yüklenmemeye çalışın.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği. Bağlantı
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Bağlantı
- FDI World Dental Federation. Bağlantı
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, muayene ve teşhisin yerine geçmez. Kendi durumunuz için Gürselpaşa Mahallesi’ndeki muayenehanemize başvurabilirsiniz.
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
