“Kemiğiniz yetmiyor” cümlesi çoğu zaman implant yapılamaz demek değildir. İmplantın yerleşeceği bölgede kemiğin yüksekliği ya da genişliği sınırda olabilir. Bu durumda kemik hacmini artırıcı işlemler, farklı boy ve açıda implant seçimi ya da başka bir protez planı devreye girer. Karar tomografi ölçümüyle verilir.
“Kemiğiniz yetersiz” ne anlama gelir?
İmplant kemiğin içine yerleşir. Yerleşeceği yerde iki ölçü aranır: yükseklik ve genişlik. Yükseklik, çenenin üst sınırından altındaki anatomik yapıya kadar olan mesafedir. Üst çenede bu sınır sinüs boşluğunun tabanı, alt çenenin arka bölgesinde ise çene siniridir. Genişlik ise kemiğin yanaktan dile doğru kalınlığıdır.
İmplantın etrafında her yönde belirli bir kemik duvarı kalması istenir. Bu duvar inceldiğinde vida yerleşse bile uzun vadede çevre kemik geri çekilebilir. Hekim “kemik yetmiyor” derken çoğu zaman bu duvar kalınlığını kastediyordur, kemiğin tümüyle yok olduğunu değil.
Bir başka sık karşılaşılan durum, ölçünün yüksekliğe değil şekle takılmasıdır. Kemik yeterli yükseklikte ama bıçak sırtı gibi inceyse, önce genişletmek gerekir. Genel çerçeve için implant tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Çene kemiği neden erir?
Çene kemiği yük altında kaldığı sürece kendini yeniler. Diş kökü çiğneme kuvvetini kemiğe aktarır ve kemik bu uyarıyla korunur. Diş çekildiğinde uyarı kesilir; kemik ilk aylarda hızlıca, sonrasında daha yavaş biçimde hacim kaybeder. En belirgin daralma genellikle yanak tarafındaki ince duvarda olur.
- Uzun süre boş kalan diş bölgesi. Çekimin üzerinden geçen süre kaybın en güçlü belirleyicisidir.
- Diş eti hastalığı. İltihap kemiği dişin etrafından aşağı doğru eritir; diş çekildiğinde zaten düşük bir seviyeyle başlanır.
- Travmatik çekim. Kemik duvarının zedelendiği çekimlerde iyileşme sonrası hacim daha az kalır.
- Uzun süreli hareketli protez. Protez kemiğe basınç uygular, kuvvet kemiği uyarmaz; erime sürer.
- Üst çenede sinüs genişlemesi. Diş kaybından sonra sinüs boşluğu aşağı doğru büyüyebilir, kalan kemik incelir.
- Kist, iltihap ve geçirilmiş cerrahiler. Bölgesel kayıplara yol açabilir.
Diş eti kaynaklı kemik kaybının nasıl durdurulduğunu diş eti tedavisi sayfasında anlattık. Bu tedavi tamamlanmadan implant planı ilerlemez.
Kemik nasıl ölçülür?
Panoramik film genel bir fikir verir ama iki boyutludur; genişliği göstermez ve büyütme payı taşır. Karar için üç boyutlu konik ışınlı tomografi kullanılır. Bu görüntüde kemiğin kesiti dilim dilim incelenir.
Tomografide şunlara bakılır: mevcut kemik yüksekliği, kesitteki genişlik, kemiğin yoğunluğu, sinüs tabanının konumu ve şekli, alt çene sinirinin seyri, komşu diş köklerine olan mesafe. Ölçümler milimetre düzeyindedir ve implantın çapı ile boyu bu sayılara göre seçilir.
Aynı görüntü üzerinde greft gerekip gerekmediği de belirlenir. Bazen kemik yüksekliği implantı taşıyacak kadardır ama açı uygun değildir; bu durumda implantın eğimi değiştirilerek mevcut kemik kullanılabilir. Görüntüleme yöntemlerinin ayrıntısı dijital görüntüleme sayfasında.
Kemik hacmini artırma yöntemleri
Tek bir yöntem yoktur. Hangisinin seçileceği, eksiğin yükseklikte mi genişlikte mi olduğuna ve bölgenin hangi çenede bulunduğuna göre değişir.
Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu
Eksik bölgeye greft materyali yerleştirilir ve üzeri bir membranla örtülür. Membranın görevi, hızlı çoğalan diş eti hücrelerinin boşluğu doldurmasını engelleyip yavaş ilerleyen kemik hücrelerine zaman kazandırmaktır. Küçük ve orta hacimli eksiklerde sık kullanılır; çoğu zaman implantla aynı seansta yapılabilir.
Sinüs tabanı yükseltme
Üst çenenin arka bölgesinde kemik yüksekliği yetersizse, sinüs boşluğunu döşeyen zar dikkatlice yukarı kaldırılır ve altında oluşan alana greft yerleştirilir. Kalan kemik implantı tutabilecek kadarsa işlem implantla eş zamanlı planlanabilir; çok azsa önce yükseltme yapılır, kemiğin olgunlaşması beklenir.
Kemik genişletme
Yüksekliği yeterli ama sırt gibi incelmiş kemikte, kemik kontrollü biçimde ikiye ayrılıp aralık açılır ve boşluk greftle doldurulur. Uygun vakalarda implant aynı seansta yerleştirilebilir.
Blok greft ve ileri teknikler
Geniş ve derin kayıplarda bloklar hâlinde greft uygulanabilir. Bu grup işlemler daha uzun bir olgunlaşma dönemi ister ve ayrı bir cerrahi planlama gerektirir. Cerrahi başlıkların tamamını ağız ve çene cerrahisi sayfasında topladık.
Greft materyali nedir, nereden gelir?
Greft, kemiğin yeniden oluşması için iskele görevi gören materyaldir. Kendisi kemiğe dönüşmez; vücudun kendi hücreleri bu iskelenin üzerinde ilerler, materyal zamanla yerini yeni kemiğe bırakır. Bu nedenle greft konulan yerde hemen kemik oluşmaz, süreç aylara yayılır.
Kaynağına göre birkaç grup vardır: kişinin kendi kemiğinden alınan greftler, insan kaynaklı işlenmiş greftler, hayvan kaynaklı işlenmiş greftler ve sentetik olarak üretilenler. Hepsi ilgili mevzuata göre üretim ve sterilizasyon süreçlerinden geçer. Hangi grubun kullanılacağı boşluğun büyüklüğüne, bölgenin yapısına ve kişinin tercihine göre birlikte kararlaştırılır.
Sık karşılaşılan yanlış bilgi
Greft, “kemik tozu serpip implant vidalamak” değildir. Materyalin yerinde kalması, üzerinin uygun biçimde örtülmesi ve dokunun beslenmesi gerekir. Bu yüzden greft uygulanan bölgede iyileşme talimatlarına uymak, işlemin kendisi kadar belirleyicidir.
Kimlere uygulanır, kimlere uygulanmaz?
Kemik hacmini artırıcı işlemler, kemiği sınırda olan ama genel sağlığı cerrahiye elverişli, ağız bakımını sürdürebilen kişilerde düşünülür. Uygulanmadan önce ağızdaki iltihabın giderilmiş olması istenir.
- Tedavi edilmemiş diş eti iltihabı ve aktif enfeksiyon
- Kan şekeri hedef aralığa çekilmemiş diyabet
- Çene bölgesine radyoterapi öyküsü
- Kemik yıkımını baskılayan ilaç kullanımı; ilgili doktorla görüşülmeden ilerlenmez
- Yoğun sigara kullanımının sürdüğü dönem
- Sinüs enfeksiyonunun aktif olduğu dönemde sinüs tabanı yükseltme
- Ağız hijyeninin sürdürülemeyeceği durumlar
Bu başlıklar çoğunlukla sıralamayı değiştirir, kapıyı kapatmaz. Önce sorun çözülür, sonra plana dönülür.
Greftten implanta takvim
- Muayene ve tomografiEksiğin yeri ve miktarı ölçülür, yöntem seçilir. Gerekiyorsa ilgili doktordan görüş istenir.
- HazırlıkDiş taşı temizliği, diş eti tedavisi ve varsa çekimlerin tamamlanması.
- Cerrahi seansLokal anestezi altında greft ve gerekiyorsa membran uygulanır. İmplant eş zamanlı yerleştirilebilir ya da sonraya bırakılır.
- İlk haftaŞişlik ve gerginlik beklenir. Bölgeye baskı yapılmaz, dikişler yaklaşık bir hafta sonra alınır.
- Olgunlaşma dönemiGreftin yeni kemiğe dönüşmesi beklenir. Bu süre yöntemin türüne ve hacme göre aylarla ölçülür.
- Kontrol filmiKemiğin durumu radyolojik olarak değerlendirilir. Uygunsa implant aşamasına geçilir.
- İmplant yerleştirmeGreft eş zamanlı yapılmadıysa implant bu aşamada yerleştirilir, ardından kaynama dönemi başlar.
- Üst yapıKaynama doğrulandıktan sonra ölçü alınır ve protez uygulanır.
Takvim kişiden kişiye belirgin biçimde farklılık gösterir. Küçük bir eksiğin implantla aynı seansta kapatıldığı planla, geniş bir bloğun olgunlaşmasını bekleyen plan aynı sürede ilerlemez. Bekleme süresi takvime değil, kontrol filmine bakılarak sonlandırılır.
Muayeneye gelenlerin çoğu “başka yerde kemiğim yetmiyor dendi” cümlesiyle giriyor. O cümle bir son değil, bir ölçüm sonucudur. Tomografiyi birlikte açıp hangi milimetrenin eksik olduğunu göstermek, kararın hastayla birlikte verilmesini kolaylaştırıyor.Dt. Ahmet Can Kerimoğlu
Sigara, diyabet ve iyileşme
Greft, kan dolaşımına doğal dişten daha bağımlıdır. Yeni damarların materyalin içine ilerlemesi gerekir; bu ilerleme yavaşlarsa hacim kazancı beklenenin altında kalabilir.
Sigara tam da bu noktayı zorlaştırır. Kılcal dolaşımı daraltır, dokuya giden oksijeni azaltır ve dikiş hattının açılma ihtimalini artırır. Membranın erken açığa çıkması, greft uygulamalarında en sık karşılaşılan sorunlardan biridir ve sigara bu tabloyu besler.
Kontrolsüz kan şekeri ise iltihabi süreci uzatır, kolajen yapımını bozar. Diyabetli olmak engel değildir; takipli ve hedef aralıkta olmak belirleyicidir. Kullanılan tüm ilaçların listesini ilk muayeneye getirmeniz planlamayı hızlandırır.
Riskler ve olası komplikasyonlar
Bu işlemler cerrahi girişimlerdir ve her cerrahi girişimin olası sonuçları vardır. Aşağıdaki başlıklar sık görüldüğü için değil, önceden bilinmesi gerektiği için sıralanmıştır.
- Şişlik, morarma ve ağız açıklığında geçici kısıtlılık
- Dikiş hattının açılması ve membranın açığa çıkması
- Bölgesel enfeksiyon; erken müdahale gerektirir
- Sinüs tabanı yükseltmede sinüs zarının yırtılması; işlem sırasında onarılabilir ya da ertelenebilir
- Alt çenede sinire yakın çalışmada geçici uyuşma hissi
- Beklenenden az hacim kazancı; ek işlem gerekebilir
- Greftin tutmaması ve planın değişmesi
Dikkat
Üçüncü günden sonra artan ağrı, yükselen ateş, kötü kokulu akıntı, dikiş hattında açılma ya da sinüs bölgesinde işlem sonrası burundan gelen akıntı beklenen tablo değildir. Bu durumlarda kendi kararınızla ilaç değiştirmeyin, muayenehanemize ulaşın.
Greft yapmadan çözüm var mı?
Her yetersizlik greftle çözülmek zorunda değildir. Bölgenin özelliğine göre başka yollar da masaya gelir.
| Ölçüt | Greft ve implant | Kısa ya da açılı implant | Köprü veya hareketli protez |
|---|---|---|---|
| Ek cerrahi | Var | Genellikle yok | Yok |
| Toplam süre | En uzun seçenek | Daha kısa | Birkaç seans |
| Kemik hacmi | Artırılır | Mevcut kemik kullanılır | Yüksüz kalan kemikte erime sürer |
| Uygulanabilirlik | Bölge uygunsa geniş | Kemik şekli elverişliyse | Komşu dişlere bağlı |
| Komşu dişe etki | Yok | Yok | Köprüde komşu diş küçültülür |
| Sonradan revizyon | Planlanabilir | Sınırlı | Protez yenilenir |
Tabloyu tek başına okumak yanıltır. Aynı miktarda kemik kaybı, ön bölgede farklı, arka azı bölgesinde farklı bir karara götürür. Boşluk sayısı arttıkça tam ağız implant planı, tek bir boşlukta ise tek diş implantı sayfası daha uygun bir başlangıç olur. Cerrahi istemeyen çözümler için protez tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Maliyeti neler belirler?
Tanıtım mevzuatı gereği bu sayfada rakamlı fiyat bilgisi verilmez. Maliyeti belirleyen başlıklar: uygulanacak yöntem, greftlenecek bölgenin genişliği, membran kullanılıp kullanılmayacağı, sinüs tabanı yükseltme gibi ek işlemler, implant sayısı ve üst yapının cinsi. Sosyal Güvenlik Kurumu implant ve greft uygulamalarını genel olarak kapsam dışında tutar; tamamlayıcı sigorta poliçeleri farklılık gösterir, güncel bilgiyi kendi kurumunuzdan doğrulayın. Kişiye özel plan için randevu oluşturabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Her yetersizlikte greft gerekmez. Kemiğin şekli elverişliyse implantın çapı, boyu ya da açısı değiştirilerek mevcut kemik kullanılabilir. Greft, ölçüm sonrasında verilen bir karardır. Alternatifler her zaman konuşulur ve tercih size aittir.
Belirleyici olan, implantın mevcut kemikte yeterli ilk sabitliği gösterip gösteremediğidir. Sabitlik sağlanabiliyorsa greft ile implant aynı seansta planlanabilir. Sağlanamıyorsa önce kemik hacmi artırılır, olgunlaşma beklenir, implant sonraki aşamada yerleştirilir.
Rutin olarak uygulanan bir işlemdir, ancak sinüs zarının inceliği nedeniyle dikkat gerektirir. Zar yırtılabilir; çoğu durumda aynı seansta kapatılır, gerekirse işlem ertelenir. İşlem sonrası burnu sertçe sümkürmemek ve talimatlara uymak, sonucu doğrudan etkiler.
Süre yöntemin türüne, hacme ve bölgeye göre aylarla ölçülür. Küçük bir boşluğun olgunlaşması, geniş bir bloğun olgunlaşmasından belirgin biçimde kısadır. Bekleme kontrol filmiyle sonlandırılır; takvimdeki tarih değil, görüntüdeki kemik belirleyicidir.
Beklenen hacim kazancı sağlanmazsa bölge yeniden değerlendirilir. Bazı durumlarda ikinci bir uygulama planlanır, bazılarında farklı boyda implant ya da başka bir protez çözümü tercih edilir. Bu ihtimal baştan konuşulur; sonuç kişiden kişiye farklılık gösterir.
İlk günlerde bölgeye baskı yapmamak, protez varsa hekimin izin verdiği şekilde kullanmak, sert gıdalardan uzak durmak ve dikiş hattını fırçayla zorlamamak gerekir. Sinüs bölgesi çalışıldıysa burnu sümkürmemek ayrıca önemlidir. Gün gün plan için implant sonrası iyileşme sayfasına bakın.
Süre tek başına engel değildir. Belirleyici olan bugünkü kemik ölçüsüdür. Uzun süre boş kalan bölgelerde genişlik daha sık sorun çıkarır; bu durumda genişletme ya da greft gündeme gelir. Karar için güncel bir tomografi gerekir.
Kaynaklar
- Türk Dişhekimleri Birliği. Bağlantı
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Bağlantı
- American Dental Association — Oral Health Topics. Bağlantı
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerine geçmez. Kemik durumunuz ancak muayene ve güncel görüntüleme ile değerlendirilebilir.
Bu konudaki hasta rehberi yazıları
Muayenehaneye ulaşım ve randevu bilgileri ilçelere göre: Seyhan · Çukurova · Yüreğir · Sarıçam · tüm bölgeler.
