Çocuğun İlk Diş Hekimi Randevusu

İlk randevu ne zaman olmalı?

Ailelerin çoğu çocuğu ilk kez ağrı başladığında getiriyor. Oysa önerilen zaman çok daha erken: ilk süt dişi görüldükten sonraki altı ay içinde, en geç birinci yaş gününde. Bu tarih meslek kuruluşlarının ortak önerisidir ve gerekçesi basit; çürüğün başlaması için yalnızca birkaç dişin ağızda olması yeterlidir.

Bu yaşta yapılan muayene, yetişkin muayenesine benzemez. Çocuk koltuğa yatmayabilir, ağzını uzun süre açık tutamaz. Bakı çoğunlukla ebeveynin kucağında, kısa sürede yapılır. Buna rağmen dişlerin çıkış sırası, diş eti durumu, dil ve dudak bağı, alışkanlıklar ve çürük riski hakkında yeterli bilgi elde edilir.

Çocuk daha büyükse geç kalınmış sayılmaz. Üç yaşında ilk kez geliyorsanız da aynı adımlar izlenir; yalnızca konuşarak hazırlık yapmak biraz daha kolay olur.

Dişler sağlamken neden gidilir?

Erken randevunun iki somut karşılığı var. Birincisi, çürük daha başlamadan riskin belirlenmesi. Beslenme düzeni, gece emzirme alışkanlığı, biberon kullanımı, ailedeki çürük geçmişi ve fırçalama düzeni birlikte değerlendirildiğinde çocuğun risk düzeyi ortaya çıkar. Yüksek riskli çocukta kontrol aralığı kısaltılır, koruyucu uygulamalar öne çekilir.

İkincisi ve belki daha kıymetlisi, çocuğun muayenehaneyi hiçbir şikâyeti yokken tanıması. İlk deneyimi acil bir ağrı ya da müdahale olan çocukta, sonraki her randevuya direnç yerleşiyor. Sakin bir ilk ziyaret, sonraki yıllar için zemin hazırlıyor.

Bu ziyarette ayrıca ebeveyne yaşa uygun fırçalama gösterilir, macun miktarı tarif edilir ve emzik ile parmak emme alışkanlıklarının çene gelişimine etkisi konuşulur. Bunların ayrıntısını süt dişi çürüğü nasıl önlenir yazımızda da bulabilirsiniz.

Randevuda ne oluyor?

1. TanışmaÇocuk odayı, koltuğu ve aletleri görür. Bu aşamada hiçbir şeye dokunulmaz; amaç ortamın yabancı olmaktan çıkmasıdır.
2. Öykü almaGebelik ve doğum öyküsü, kullanılan ilaçlar, beslenme düzeni, gece emzirme, biberon, emzik ve varsa alerjiler sorulur.
3. Diz dize bakıKüçük çocuklarda ebeveyn ve hekim dizleri karşılıklı gelecek şekilde oturur, çocuk ebeveynin kucağından hekimin dizine doğru uzanır. Böylece çocuk ebeveyni görmeye devam eder.
4. Ağız içi değerlendirmeDiş sayısı, çıkış sırası, çürük başlangıcı, diş eti durumu, kapanış ve varsa lekeler kontrol edilir.
5. Fırçalama gösterimiEbeveyne, çocuğun başını nasıl sabitleyeceği ve hangi sırayla fırçalayacağı bizzat uygulanarak gösterilir.
6. PlanRisk düzeyine göre kontrol aralığı belirlenir. Gerekiyorsa florür vernik ya da ileriki yaşlarda fissür örtücü planlanır.

Bu ilk randevuda genellikle film çekilmez. Çocuk uyumluysa ve ara yüzler görülemiyorsa, ileri yaşlarda ihtiyaca göre değerlendirilir. Herhangi bir işlem yapılacaksa önce anlatılır, sonra uygulanır.

Çocuğu evde nasıl hazırlarsınız?

• Randevudan bir iki gün önce, kısaca ve sakin bir tonda konuşun. Haftalar öncesinden başlamak beklenti kaygısını büyütüyor.
• Evde diş hekimi oyunu oynayın. Sırayla birbirinizin dişlerini sayın, aynayla bakın.
• Yaşına uygun bir kitap ya da video izletin. Görsel hazırlık, anlatımdan daha çok işe yarıyor.
• Randevuya aç ya da uykusuz getirmeyin; küçük bir ara öğün ve dinlenmiş bir çocuk süreci kolaylaştırır.
• Sevdiği bir oyuncağı yanınıza alın.
• Kendi kaygınızı yönetin. Çocuklar ebeveynin ses tonundaki gerginliği kelimelerden önce algılıyor.

Söylememeniz gereken cümleler

• “Acımayacak.” Çocuk bu cümleden yalnızca “acı” kelimesini duyar. Aklına gelmeyen bir ihtimali siz eklemiş olursunuz.
• “İğne yapmayacaklar.” Aynı sebeple. Ayrıca gerekirse verilecek karara ters düşen bir söz vermiş olursunuz.
• “Uslu durmazsan doktor dişini çeker.” Diş hekimini ceza aracı yapmak, uzun yıllar sürecek bir direnç oluşturuyor.
• “Korkma, ben yanındayım.” “Korkma” kelimesi korkuyu gündeme getirir. Bunun yerine ne yapılacağını anlatın.
• Odada uzun uzun pazarlık. Ödül vaadini randevu içinde tekrarlamak süreci uzatır. Kısa ve net tarif daha iyi çalışır.

Bunların yerine somut ve nötr cümleler kullanın: “Dişlerini sayacaklar”, “Ağzına küçük bir ayna bakacak”, “Sonra sana dişlerini nasıl fırçalayacağını gösterecekler.”

Korkan çocukta ne yapılır?

Ağlayan ya da ağzını açmayan çocukta zorlama yapılmaz. Bu durumda ilk randevu çoğu zaman yalnızca tanışmayla biter ve ikinci randevuya kısa aralıkla gelinir. İkinci ziyarette çocuk mekânı tanıdığı için uyum genelde belirgin şekilde artar.

Anlat-göster-uygula yaklaşımı yaygın kullanılır: yapılacak şey çocuğun anlayacağı sözcüklerle anlatılır, önce elinin üstünde ya da oyuncakta gösterilir, sonra ağızda uygulanır. Sürpriz olmaması güveni koruyor.

Uyum sağlanamayan, ileri düzeyde kaygılı ya da özel gereksinimi olan çocuklarda farklı yöntemler gündeme gelebilir. Bu kararlar çocuğun yaşı, genel sağlık durumu ve yapılacak işlemin kapsamına göre birlikte konuşulur; kişiden kişiye değişir. Bu konudaki seçenekler çocuk diş hekimliği sayfamızda açıklanıyor.

Randevu saatini seçerken

Küçük çocuklarda uyum, günün saatiyle doğrudan ilgili. Öğle uykusu saatine denk gelen randevular çoğunlukla zorlanıyor. Sabahın ilk saatleri ya da uyku sonrası dinlenmiş bir aralık daha iyi sonuç veriyor. Okul çağındaki çocuklarda ders çıkışı yorgunluğunu düşünmek gerekir.

Muayenehanemiz hafta içi 08.30 ile 19.30 arasında hizmet veriyor, pazar günü kapalıyız. Adana içinde Seyhan dışındaki ilçelerden ya da şehir dışından geliyorsanız yol süresini hesaba katıp çocuğa arabada dinlenme payı bırakmak faydalı oluyor. Gün ve saat için randevu sayfamızı kullanabilirsiniz.

Kardeşleri aynı güne almak bazen işe yarar: küçük çocuk, büyüğün koltukta rahat oturduğunu görünce daha kolay uyum sağlıyor. Bazı çocuklarda ise tersi oluyor; hangisinin sizin çocuğunuza uyduğunu birlikte deneyerek görebiliriz.

Randevudan sonraki altı ay

Muayene, evde yapılacaklar konuşulmazsa yarım kalır. Randevu sonrası şu başlıklar netleşmiş olmalı: günde kaç kez ve hangi miktarda macunla fırçalanacak, gece beslenmesi nasıl düzenlenecek, ara öğünlerde hangi seçenekler tercih edilecek, bir sonraki kontrol ne zaman.

Süt dişleri birbirine değmeye başladıysa ara yüz temizliği de gündeme gelir. Hangi aracın uygun olduğunu diş ipi mi ara yüz fırçası mı yazımızda karşılaştırdık. Fırçalama tekniği içinse fırçalama rehberimize bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular